What A Time To Be Alive
Taal kiezen: Nederlands

AI-systeem met robotarmen zoekt zelf de beste manier om gekleurd afvalwater te reinigen

Een AI-systeem met een tweearmige robot heeft in ongeveer 45 uur zelf vijftien proeven bedacht en uitgevoerd om water met een rode kleurstof te behandelen. Aan het eind was het water vrijwel kleurloos.

Zes bekerglazen op een witte labtafel, van links naar rechts gevuld met roze-rode tot heldere vloeistof, met in vijf glazen een elektrode; een witte robotarm met grijper reikt naar het heldere glas.
Van gekleurd naar helder: een robot voert de proeven uit die een AI-planner kiest (foto ter illustratie, met AI gegenereerd)

Wie vervuild water wil reinigen, moet veel instellingen tegelijk goed krijgen. Elke combinatie met de hand uitproberen kost weken werk. Onderzoekers van University College London, de Hong Kong University of Science and Technology in Guangzhou en andere instellingen in China bouwden daarom een AI-systeem dat die proeven zelf bedenkt én uitvoert. Ze noemen het de Embodied Science Agent, kortweg ESA, en presenteren het eind november 2026 op een vakconferentie in Hongkong.

ESA bestaat uit twee delen die samenwerken. Een AI-planner kiest op basis van de eerdere uitkomsten welke proef nu het meest belooft. Een robot met twee armen voert die proef uit: hij pakt een rek met elektroden, zet het bij de roerplaat en laat de elektrode in het bekerglas zakken. Na elke proef gaat de uitkomst terug naar de planner, die daarmee de volgende kiest. Met welk AI-model de planner werkt, zeggen de onderzoekers niet; hun artikel verscheen .

Stroom en ijzer tegen kleurstof

Het water bevatte de rode kleurstof safranine. Om die af te breken gebruikten de onderzoekers een bestaande elektrische methode. Een elektrische stroom maakt in het water waterstofperoxide, en met hulp van ijzer ontstaan daaruit zeer actieve deeltjes die de kleurstof aanvallen.

In vijftien rondes koos ESA uit ruim 200 miljoen mogelijke combinaties van instellingen. De eerste vijf rondes waren verkennend, in de tien daarna zocht de planner gericht verder. Bij het begin liet het behandelde water 82 procent van het licht door, aan het eind 99,7 procent. Volgens de onderzoekers zat er toen 98,5 procent minder kleurstof in. Het systeem deed er ongeveer 45 uur over. Met de hand zou hetzelfde werk volgens hun schatting twee onderzoekers zo'n dertig dagen kosten.

Wat nog niet af is

Helemaal zonder mensen ging het nog niet. De meter voor de zuurgraad had geen koppeling met de computer, dus die waarden werden met de hand overgenomen. Ook betekent kleurloos water nog niet dat de kleurstof volledig is afgebroken of dat alle vervuiling weg is. Dat moet met andere metingen worden nagegaan.

In een aparte test liet de robot zien dat hij het rek met elektroden ook kon pakken als het op een andere plek stond. Die bewegingen leerde hij van voorbeelden met camerabeelden, in plaats van dat elke beweging vooraf werd geprogrammeerd. Een vergelijking met andere zoekmethoden staat bij de onderzoekers op de lijst voor vervolgonderzoek.

Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?

Laboratoria waarin een computer de proeven kiest en een robot ze uitvoert, bestaan al. Meestal zijn het dure, vaste opstellingen waarin elke beweging van de robot vooraf is vastgelegd. Nieuw aan ESA is dat de robot zijn handelingen leert van camerabeelden en daardoor blijft werken als iets net ergens anders staat. Als die aanpak doorzet, hoeft een gewoon lab niet eerst helemaal te worden omgebouwd om 's nachts zelf proeven te laten draaien.

Dat verandert wat een klein team kan. Een zoektocht die met de hand een maand duurt, kost dan twee dagen, dus kunnen onderzoekers veel meer ideeën uitproberen. Bij waterzuivering draait veel om kosten en stroomverbruik. Wie sneller de zuinigste instellingen vindt, kan goedkoper schoon water maken, en dat dwingt anderen om ook zo te gaan werken. Het systeem vindt wel alleen wat het laat meten. De mens blijft bepalen wat schoon water is, en daar zit dan het echte vakwerk.

Wat is de technologische singulariteit? Lees de uitleg →

Bronnen

  1. Tech Xplore
  2. arXiv.org
  3. arXiv (volledige tekst)