Wordt Marty McFly's hoverboard ooit werkelijkheid?

In de film Back to the Future Part II uit 1989 zweeft Marty McFly in het jaar 2015 op een hoverboard door de straat. Dat jaar ligt alweer ruim tien jaar achter ons. Wordt dat hoverboard ooit werkelijkheid?

In zekere zin bestaat het al. In 2015 liet autofabrikant Lexus een plank zweven met supergeleiders erin: materialen die, gekoeld met vloeibare stikstof tot -197 graden Celsius, op een vaste hoogte boven magneten blijven hangen. Die plank zweefde alleen boven een speciale baan met magneten in een skatepark in Barcelona, en de stikstof moest ongeveer elke tien minuten worden bijgevuld. In 2019 vloog de Fransman Franky Zapata in 22 minuten over het Kanaal op zijn Flyboard Air, een plank met straalmotoren die op kerosine lopen, met één tankstop halverwege. Overal zweven, stil en zonder brandstof, zoals Marty: dat kan nog niet.

Nu claimt een oud-NASA-ingenieur een kracht te hebben gevonden die een voorwerp laat bewegen zonder brandstof en zonder magneetbaan, alleen met elektrische velden. Zelfs als die claim klopt, is de kracht nu genoeg om ongeveer 1 gram op te tillen. Voor iemand van 75 kilo op een plank van 5 kilo is zo'n 80.000 keer meer nodig. Ook heeft nog geen onafhankelijk lab de kracht nagemeten. Toch is het verhaal de moeite waard, omdat het laat zien hoe je zo'n buitengewone claim test.

Wie is Charles Buhler?

Charles Buhler werkte jarenlang voor NASA als specialist in statische elektriciteit. Hij zorgde ervoor dat elektrische ontladingen geen schade deden aan de spaceshuttle, het internationale ruimtestation ISS en de Hubble-ruimtetelescoop, en hij zette bij het Kennedy Space Center het lab voor elektrostatica mee op. Met luchtvaartingenieur Andrew Aurigema richtte hij het bedrijf Exodus Propulsion Technologies op, in Titusville in Florida. Het bedrijf staat los van NASA.

Wat beweert Exodus?

Een raket stoot gas naar achteren en wordt daardoor naar voren geduwd. In de ruimte is er niets om tegen af te zetten, dus zonder brandstof om uit te stoten kom je niet vooruit. Exodus zegt een apparaat te hebben dat toch een duw geeft, zonder iets uit te stoten.

Het apparaat bestaat uit lichte materialen zoals teflon en kopertape, met metalen platen van verschillende vorm. Daar zetten de makers een spanning van 30.000 tot 40.000 volt op. Een elektrisch veld trekt aan de oppervlakken van een geladen voorwerp. Volgens Buhler en Aurigema is die trek door de ongelijke vorm van de platen aan de ene kant sterker dan aan de andere, zodat er netto een duw in één richting overblijft. Zij noemen dat het Exodus-effect. In 2022 kregen ze er in de Verenigde Staten een octrooi op. Een octrooi beschermt een uitvinding, maar is geen bewijs dat die werkt.

Volgens het bedrijf duwden de beste apparaten tussen 2016 en 2020 met een honderdduizendste van hun eigen gewicht. Eind 2020 bouwde het team een eigen vacuümkamer, een afgesloten kamer waaruit de lucht wordt weggepompt, zoals in de ruimte. Daarna zou de kracht stap voor stap zijn gegroeid, tot in 2023 een duw die iets groter is dan het eigen gewicht van het onderdeel dat de kracht levert. Buhler noemt dat "één g": genoeg om dat onderdeel tegen de zwaartekracht in op te tillen.

Dat klinkt groot, maar het gaat om kleine getallen. Dat onderdeel weegt volgens Buhler ongeveer 760 milligram en geeft een kracht van ongeveer 10 millinewton. Dat is ongeveer het gewicht van 1 gram. De hele testopstelling weegt 30 tot 40 gram en kan zichzelf dus niet optillen. Het team zegt bijna tweeduizend versies te hebben getest, met slingers, weegschalen, draaiende opstellingen en metingen in de vacuümkamer, en daarbij luchtstroming, magnetisme en meetfouten te hebben uitgesloten. Bij sommige proeven bleef de kracht volgens Buhler bestaan nadat de stroom was uitgeschakeld. Hij zegt zelf dat de theorie achterloopt op de proeven.

Waarom natuurkundigen voorzichtig zijn

Ladingen in één apparaat trekken en duwen elkaar altijd even hard, in tegengestelde richting. Tel je al die krachten binnen één afgesloten apparaat op, dan heffen ze elkaar op. Een elektrisch geladen voorwerp kan zichzelf dus niet vooruitduwen. Het kan wel trekken of duwen aan iets in de omgeving: de lucht, de wanden van de kamer, de kabels of de aarde. Daarom is de claim zo bijzonder. Klopt hij, dan duwt het apparaat zich af tegen iets wat de natuurkunde nog niet kent, of geldt de wet van behoud van impuls, een van de best geteste wetten uit de natuurkunde, niet overal.

Er zijn bekende verklaringen die zulke metingen kunnen nabootsen. Al decennia vliegen er zogenoemde lifters: lichte constructies van folie en draad onder hoogspanning. Een onderzoek in opdracht van NASA uit 2004 verklaarde hun kracht met geladen deeltjes die tegen luchtmoleculen botsen en zo een luchtstroom maken, een ionenwind. Exodus zegt dat de kracht ook in de vacuümkamer blijft, maar ook daar blijft altijd een beetje lucht over. Daarnaast blijft een opgeladen voorwerp kracht uitoefenen op zijn omgeving zolang de lading erop zit, ook als de stroom uit staat.

De geschiedenis van de EmDrive laat zien hoe lastig zulke metingen zijn. De Britse ingenieur Roger Shawyer stelde die aandrijving zonder brandstof in 2001 voor, en in 2016 meldde een NASA-team een kleine kracht. Onderzoekers van de Technische Universiteit Dresden ontdekten in 2021 dat die kracht een meetfout was: het apparaat werd warm, waardoor de bevestiging op de weegschaal vervormde. Met een betere opstelling verdween de kracht.

Buhler heeft een eigen theorie over hoe het effect werkt. De natuurkundige David Chester bekeek die theorie en zag daar problemen in, maar kon ook geen gewone verklaring geven voor alle metingen samen. Een artikel in een wetenschappelijk tijdschrift, waarin andere onderzoekers de meetgegevens kunnen controleren, is er nog niet. En geen onafhankelijk lab heeft het effect met eigen apparatuur nagemeten.

Wat er nu gebeurt

Exodus zoekt geld en partners. In april 2026 hield het bedrijf in New York een bijeenkomst voor natuurkundigen en investeerders, en eind augustus presenteerden Buhler en Aurigema hun nieuwste proeven op een conferentie over alternatieve aandrijving. Het team bouwt een eigen onderzoekslab met een grotere vacuümkamer, waar mensen in kunnen staan. Buhler heeft andere labs uitgenodigd om de proeven in hun eigen vacuümkamers te herhalen.

Het grote doel is een test in de ruimte. Daar zijn geen lucht en geen wanden waartegen het apparaat zich kan afzetten. Beweegt een satelliet met zo'n apparaat aan boord, dan is dat het sterkste bewijs. Een datum of partner voor zo'n vlucht is er nog niet.

Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?

Ruimtevaart draait om brandstof. Een satelliet die geen brandstof meer heeft om bij te sturen, zakt langzaam uit zijn baan of moet worden opgegeven. Een aandrijving die alleen stroom nodig heeft, en die stroom kan uit zonnepanelen komen, zou satellieten veel langer kunnen laten werken. Exodus mikt daarom eerst op kleine bijsturingen van satellieten, niet op raketten of hoverboards.

Of het Exodus-effect bestaat, kan een onafhankelijke meting in een goede vacuümkamer of een proef in de ruimte laten zien. Zo werkt wetenschap: een buitengewone claim vraagt om sterk bewijs, en dat bewijs is binnen bereik. Valt de test goed uit, dan is dat een grote ontdekking in de natuurkunde.

Wordt Marty McFly's hoverboard dan ooit werkelijkheid? Zwevende planken zijn er al, alleen nog met een magneetbaan of straalmotoren. Een plank die overal stil zweeft zonder brandstof, vraagt om een kracht die nog niemand onafhankelijk heeft aangetoond. Bestaat het Exodus-effect, dan is dat de eerste stap, en begint het werk om de kracht tienduizenden keren sterker te maken. Valt de test tegen, dan blijven magneten en motoren voorlopig de beste weg. De droom van Marty leeft in elk geval nog.

Wat is de technologische singulariteit? Lees de uitleg →