Marsrover Perseverance rijdt record en stuurt grotendeels zelf
De Marsrover Perseverance heeft 45,22 kilometer gereden: verder dan elk ander voertuig op een andere planeet of maan. Ruim 90 procent van die afstand stuurde hij zelf. NASA heeft de missie verlengd tot ongeveer eind 2028.
NASA's Marsrover Perseverance heeft op 11 oktober 2026 een record gevestigd. Zijn teller stond die dag op 45,22 kilometer: nog nooit reed een voertuig zo ver op een andere planeet of maan. Het vorige record was van zijn voorganger Opportunity, met 45,16 kilometer. Opportunity deed daar bijna vijftien jaar over, van 2004 tot 2018. Perseverance had er ongeveer vijfeneenhalf jaar voor nodig. Zijn tweelingbroer op aarde, waarmee het team ritten uitprobeert, kreeg er een oorkonde van Guinness World Records voor.
Ook de records op de maan liggen ruim achter hem. De Russische maanwagen Lunochod 2 reed in 1973 39 kilometer, en de astronauten van Apollo 17 legden in 1972 met hun maanauto bijna 36 kilometer af.
Rijden zonder bestuurder
Een Marsrover kun je niet live besturen met een joystick: een signaal van de aarde doet er minuten over om aan te komen. Daarom kiezen mensen op aarde punten op de kaart waar de rover heen moet. Het rijden daartussen doet Perseverance grotendeels zelf, met zijn navigatiesysteem AutoNav.
Dat werkt zo: tijdens het rijden maakt de rover foto's van het terrein voor hem. Daarvan bouwt hij een driedimensionale kaart waarop hij stenen, gaten en steile hellingen herkent. Vervolgens kiest hij zelf een veilige weg. Volgens het Jet Propulsion Laboratory (JPL) van NASA, dat de rover bouwde en bestuurt, verwerkt hij bij elke blik 600.000 meetpunten. De eerste Marsrover, Sojourner, deed dat in 1997 met 20 punten en reed in totaal zo'n 100 meter.
Ruim 90 procent van de afstand reed Perseverance op die manier zelfstandig. Bij de rovers Spirit en Opportunity, de eerste met AutoNav, was dat ongeveer 5 procent. Op één Marsdag kan Perseverance tot 412 meter afleggen. Dat hij al zo ver kwam, is veel meer dan oorspronkelijk de bedoeling was: de missie was ontworpen voor hooguit zo'n 20 kilometer rijden.
Steeds meer zelf
Het team blijft de rover verbeteren. Na duizenden proefritten in de computer mag Perseverance nu op hellingen tot 24 graden rijden, en is 20 centimeter ruimte onder zijn buik genoeg. Ook kreeg hij betere software om te remmen voor rotsen, mag hij bijna twee keer zoveel stroom naar zijn stuurmotoren sturen en schat hij vooraf in hoeveel zijn wielen zullen wegglijden.
Een slimme vondst: de rover bepaalt nu zelf waar hij is. Hij vergelijkt zijn eigen foto's van de grond met kaarten die satellieten van bovenaf hebben gemaakt, een soort gps voor een planeet zonder gps. Daarvoor gebruikt hij de snelle computer uit het basisstation van de kleine helikopter Ingenuity, die met de rover meereisde. Die computer is niet gebouwd tegen de straling op Mars. Het team schreef daarom software die geheugenfouten door straling opvangt. Ook onderzoekt het team hoe generatieve AI kan helpen om de route van lange tochten voor de rover uit te stippelen.
Op zoek naar heel oude rotsen
Perseverance rijdt nu door het gebied Lac de Charmes, net buiten de westelijke rand van de Jezero-krater. Daar liggen rotsen van zo'n 4 miljard jaar oud. De rover is op weg naar een plek die Idubi heet, waar de onderzoekers sporen hopen te vinden van oude warmwaterbronnen. Later rijdt hij naar Rainbow Falls, een blok oude korst van 100 meter breed dat bij de inslag van de krater omhoog werd geduwd.
Tot nu toe verzamelde de rover 29 monsters van rotsen en bodem. Daarbij zit de rots Cheyava Falls, met mogelijke sporen van vroeger leven. Hoe die monsters ooit naar de aarde komen, is nog open: het Amerikaanse Congres gaf begin 2026 geen geld meer voor de missie die ze moest ophalen. Japan werkt intussen wel aan het terughalen van grond van een maan van Mars.
NASA heeft de missie van Perseverance verlengd tot ongeveer eind 2028. Projectleider Steven Lee verwacht dat de rover zijn record de komende jaren nog flink uitbreidt. Het team werkt er ook aan dat de rover zich niet meer laat hinderen door felle zon in zijn navigatiecamera's. Nu moet hij halverwege de middag stoppen als hij richting de zon rijdt.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
Robots die zelf beslissingen nemen in de echte wereld, zijn een belangrijke stap richting slimme machines die ons werk uit handen nemen. Perseverance laat zien dat dat jarenlang betrouwbaar kan, op een plek waar niemand kan ingrijpen als het misgaat. Het deel van de afstand dat een Marsrover zelf rijdt, steeg van 5 procent bij zijn voorgangers naar ruim 90 procent nu. Elke stap daarin maakt toekomstige robots op Mars, de maan en op aarde zelfstandiger en sneller. De volgende stap ligt al klaar: een rover die onderweg zelf controleert waar hij is en ook tegen de zon in kan blijven rijden.
