Doek tegen muggensteken laat aardbeiplanten drie keer zoveel vruchten geven
Een gebreid doek, ooit bedacht voor legeruniformen, houdt insecten weg van aardbeiplanten en laat licht, lucht en regen door. In proeven van NC State gaven planten eronder 3,56 keer zoveel vruchten. Nu volgen tests bij echte telers.
Telers beschermen hun gewassen op twee manieren tegen insecten: met gif of met een afdekking. Bestrijdingsmiddelen zijn slecht voor andere dieren en voor het milieu. Een gewoon gaas of folie houdt beestjes wel tegen, maar laat vaak minder licht en lucht door. Onderzoekers van North Carolina State University in de Verenigde Staten testten daarom een nieuw soort doek. Het resultaat verraste ze zelf: aardbeiplanten onder het doek gaven ruim drie keer zoveel vruchten.
Van legeruniform naar moestuin
Het doek heet Plant Armor, Engels voor plantenpantser. Het begon heel ergens anders. Onderzoekers van dezelfde universiteit werkten aan stof voor militaire uniformen die muggen tegenhoudt en prettiger draagt onder een kogelwerend vest. Volgens professor R. Michael Roe, een van de onderzoekers, had niemand bij de start kunnen bedenken dat het zou eindigen bij aardbeien.
Het is een driedimensionaal gebreid doek: twee dunne lagen met daartussen een laag fijne draadjes. Je kunt het vergelijken met een heel fijn, luchtig matje. Licht, lucht en regenwater gaan erdoorheen, insecten niet. In het lab kwamen bladluizen er niet doorheen. Bladluizen zijn kleine insecten die plantensap zuigen en een bekende plaag zijn bij aardbeien.
Meer vruchten, niet meer blad
De onderzoekers spanden het doek over een boog van kunststof buizen van ongeveer een meter hoog. Zo ontstond een soort tunnel over de planten, een beetje als een kleine kas die niet helemaal dicht is. Ze vergeleken de planten onder het doek met planten zonder afdekking, gedurende het hele groeiseizoen van herfst tot voorjaar.
Onder het doek kwamen 3,56 keer zoveel vruchten aan de planten. Ook het gewicht van de oogst lag duidelijk hoger. De planten zelf werden niet groter en kregen niet meer blad: de extra energie ging dus naar de vruchten.
Dat had het team niet verwacht. Hoofdonderzoeker Gabriel Olawuyi legt uit dat planten zonlicht nodig hebben om vruchten te maken. De onderzoekers dachten daarom dat het doek te veel licht zou wegnemen, waardoor de planten zouden gaan 'rekken' naar het licht in plaats van vruchten te vormen. Dat gebeurde niet: het doek hield het licht nauwelijks tegen.
De verklaring zit vooral in de warmte. Onder het doek was het steeds iets warmer dan erbuiten, terwijl de luchtvochtigheid gelijk bleef. Daardoor kwamen de planten eerder in de fase waarin ze vruchten maken. Het onderzoek verscheen eind september in het wetenschappelijke tijdschrift Agriculture.
De volgende stap: proeven bij telers
De proeven zijn gedaan op proefvelden van de universiteit. De onderzoekers willen nu testen hoe het doek werkt bij echte telers, op andere plekken en bij andere gewassen. Eerder onderzoek met hetzelfde soort doek bij kool liet ook al veel snellere groei zien. De universiteit heeft het doek gepatenteerd en een licentie gegeven aan een bedrijf dat het verder wil ontwikkelen voor de markt.
Als de resultaten in de praktijk standhouden, kunnen telers met minder gif en meer oogst werken. Hoeveel water en bestrijdingsmiddel het precies scheelt, wordt in vervolgonderzoek bekeken.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
Dit doek maakte een onverwachte sprong: van een uniform voor soldaten naar een betere aardbeienoogst. Zulke kruisbestuiving tussen vakgebieden levert vaak de mooiste vondsten op, maar hangt nu nog sterk van toeval af. Wie stof voor uniformen ontwikkelt, is meestal geen kenner van fruitteelt, en een teler weet weinig van textiel.
Juist daar kan AI het verschil gaan maken. Grote taalmodellen hebben kennis uit vrijwel alle vakgebieden tegelijk. Ze kunnen daardoor verbanden zien die voor één specialist buiten beeld blijven, zoals de gedachte dat een stof die muggen tegenhoudt, ook bladluizen buiten kan houden. Hoe vaker onderzoekers zulke modellen als denkpartner gebruiken, hoe vaker een uitvinding uit het ene vakgebied een oplossing blijkt in het andere.
Voedsel produceren met minder gif en meer opbrengst is een van de grote opgaven van deze eeuw. De proeven bij telers moeten laten zien hoe groot het effect van dit doek op grote schaal wordt.
