Katoen dat zichzelf ontsmet met gewoon lamplicht, getest in een ziekenhuis
Onderzoekers in Valencia hebben katoen gemaakt dat bacteriën en schimmels doodt zodra er licht op valt. In een proef in ziekenhuiskamers bleven er op de stof 75 procent minder microben achter dan op gewoon katoen. Ook na twintig wasbeurten werkt het nog.
In een ziekenhuis liggen veel mensen met een zwak afweersysteem bij elkaar. Voor hen kan een bacterie die op een laken of bedrand blijft zitten, een gevaarlijke infectie veroorzaken. Schoonmaken helpt, maar textiel raakt in de loop van de dag steeds opnieuw besmet. Wat als de stof zichzelf schoonhield?
Onderzoekers van de Universitat Politècnica de València (UPV) in Spanje hebben zo'n stof gemaakt. Het is gewoon katoen, met een speciale afwerking. Zodra er licht op valt, maakt de stof bacteriën, schimmels en andere microben onschadelijk. Het team werkte samen met het La Fe-ziekenhuis in Valencia en beschreef het onderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift ACS Applied Materials & Interfaces.
Hoe het werkt
De onderzoekers brengen in laagjes twee kleurstoffen op het katoen aan die op licht reageren. Andere stoffen in die laagjes zetten de kleurstoffen stevig vast aan de vezels.
Valt er licht op de stof, dan vangen de kleurstoffen die energie op en geven die door aan de zuurstof in de lucht. Die zuurstof raakt daardoor even ‘opgeladen’. De zuurstofmoleculen reageren daardoor veel gemakkelijker met andere stoffen. Zo beschadigen ze de microben die op de stof zitten, zodat die doodgaan. Je kunt het vergelijken met een zonnepaneel: dat zet licht om in stroom, deze stof zet licht om in een ontsmettingsmiddel, precies op de plek waar het nodig is.
Het bijzondere is dat gewoon wit licht volstaat, het licht van de lampen die al in ziekenhuizen hangen. Volgens het vakblad New Atlas hadden eerdere materialen van dit soort vaak blauw of ultraviolet licht nodig.
Resultaten in het lab en in het ziekenhuis
In het lab, onder licht, was de darmbacterie E. coli binnen een uur helemaal onschadelijk gemaakt. Bij de bacterie Enterococcus faecalis, een bekende veroorzaker van ziekenhuisinfecties, ging dat in twintig minuten. Ook de gistschimmel Candida albicans nam binnen drie uur flink af.
Daarna testte het team de stof in de praktijk, in de kamers van twaalf patiënten in het La Fe-ziekenhuis. Twee dagen lang lagen er stukjes stof op de bedranden, waar veel licht op valt, en op de matrassen, waar het donkerder is. Op dezelfde plekken lag ter vergelijking gewoon katoen.
Op de plekken met licht bleven er op de nieuwe stof 75 procent minder microben achter dan op het gewone katoen. Bij één groep bacteriën, de zogeheten grampositieve bacteriën, was dat zelfs 77,5 procent minder. Op de matrassen, met weinig licht, was het verschil 25 procent. Dat laat goed zien hoe de stof werkt: hoe meer licht, hoe beter hij zichzelf ontsmet.
Ook na het wassen
Ziekenhuistextiel wordt vaak en heet gewassen. Daarom hebben de onderzoekers de stof twintig keer gewassen. Daarna werkte hij nog altijd beter dan de norm die voor antimicrobieel textiel geldt.
Volgens de onderzoekers past de afwerking in de bestaande manieren waarop fabrieken textiel verven en afwerken. Dat maakt productie op grote schaal mogelijk. De proef in het ziekenhuis was nog klein, met twaalf kamers. De volgende stap is testen op grotere schaal en uitzoeken hoe de stof het best kan worden gebruikt, bijvoorbeeld in hoezen, gordijnen of kleding van zorgpersoneel.
Eerder schreven we over een ander slim doek, dat aardbeiplanten beschermt tegen insecten. Ook daar krijgt gewoon textiel er een taak bij.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
Steeds meer gewone materialen krijgen een slimme functie. Een stof die met lamplicht zichzelf schoonhoudt, is daar een mooi voorbeeld van: geen extra apparaat, geen extra schoonmaakmiddel, alleen licht dat er al is.
Hier ligt ook een kans voor AI. Er bestaan duizenden kleurstoffen die op licht reageren, en ontelbare manieren om ze aan vezels te hechten. AI-modellen kunnen helpen de beste combinaties te vinden, en kennis uit verschillende vakgebieden samenbrengen: van chemie en textieltechniek tot microbiologie en ziekenhuishygiëne. Zo kan een slimme vondst als deze sneller zijn weg vinden naar de bedden en gangen van ziekenhuizen.
