EnglishMIT gaat vlakke supermagneet voor fusiecentrale van Thea Energy op volle kracht testen
Het Amerikaanse fusiebedrijf Thea Energy laat een grote, vlakke supergeleidende magneet testen bij MIT, op het volle magnetische veld en de volle kracht van een centrale. Vlakke magneten zijn veel makkelijker te maken dan de gedraaide magneten van gewone stellarators.
Kernfusie, de manier waarop de zon energie maakt, kan op aarde schone stroom leveren. Daarvoor moet een extreem heet gas in de reactor zweven, zonder de wand te raken. Dat hete gas heet plasma: de elektronen zijn er losgeraakt van de atomen, waardoor het gas elektrisch geladen is. Daardoor kun je het met sterke magneten op zijn plek houden.
Het Amerikaanse fusiebedrijf Thea Energy maakte op 4 november bekend dat het daarvoor gaat samenwerken met het Plasma Science and Fusion Center (PSFC), het fusie-instituut van het Massachusetts Institute of Technology (MIT). Daar wordt een van de grote magneten van het bedrijf getest op het volle magnetische veld en de volle kracht die hij in een fusiecentrale moet verdragen. Wanneer de test begint, hebben de partners nog niet gezegd.
Waarom vlakke magneten?
Thea Energy bouwt een stellarator: een fusiereactor in de vorm van een gedraaide ring. Om het plasma in zo'n ring te houden, moet het magneetveld een ingewikkelde, gedraaide vorm hebben. In gewone stellarators zorgen magneten met grillige, driedimensionale bochten daarvoor. Die zijn heel moeilijk en duur om precies goed te maken.
Thea Energy kiest een andere aanpak: alleen vlakke magneten, die je net als andere fabrieksproducten in grote aantallen kunt maken. De vorm van het magneetveld komt dan uit software, die de sterkte van elke magneet apart regelt. Het ontwerp van de eerste reactor, Eos, heeft 12 grote ringvormige magneten om het plasma heen en ongeveer 300 kleinere vlakke magneten die het veld fijn bijstellen. Die kleine magneten kun je los bijregelen en vervangen als ze slijten. Volgens Thea Energy zijn ze al op ware grootte gebouwd en getest. Bij MIT is nu een van de grote ringmagneten aan de beurt.
De magneten zijn supergeleidend: ze geleiden stroom zonder weerstand, als ze maar koud genoeg zijn. Het PSFC heeft koelinstallaties om zulke magneten op die temperatuur te testen, en veel ervaring met dit soort magneten. Naast de sterkte meten de partners hoe zuinig de magneet werkt en hoe goed hij bestand is tegen langdurig gebruik. Een fusiecentrale moet namelijk zo vaak mogelijk stroom leveren, en een magneet die vaak kapotgaat, legt de hele centrale stil.
Eerdere stappen
In maart 2025 liet Thea Energy al zien dat een kleiner rooster van negen vlakke magneten, in drie rijen van drie, samen het soort magneetveld kan maken dat een stellarator nodig heeft. Die proef draaide bij min 253 graden Celsius. Het Amerikaanse ministerie van Energie bevestigde toen dat die testreeks de afgesproken doelen haalde, binnen een programma dat fusiebedrijven geld geeft per gehaalde mijlpaal.
Zachary Hartwig, die bij het PSFC de afdeling techniek leidt, noemt de aanpak van Thea Energy veelbelovend. Volgens hem is het testcentrum van MIT goed geschikt om de ringmagneten te beoordelen.
Plannen voor 2035
Thea Energy is in 2022 voortgekomen uit Princeton University en het Princeton Plasma Physics Laboratory. Het bedrijf wil in 2035 fusiestroom leveren. Het ontwerp van die centrale, Helios, gebruikt dezelfde vlakke magneten. Dit jaar haalde het bedrijf onder meer 100 miljoen dollar op bij investeerders en kreeg het 20 miljoen dollar van het Amerikaanse ministerie van Energie om magneten in eigen land te gaan produceren. Met onder meer NVIDIA bouwt het een digitale tweeling van de centrale: een computermodel dat nabootst hoe de echte centrale zich gedraagt. De metingen bij MIT moeten ook helpen om zulke modellen beter te maken.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
Wie de wereld wil voorzien van veel meer schone stroom, onder meer voor de datacenters waar AI op draait, kijkt al lang naar kernfusie. Bij stellarators zit een groot deel van het probleem niet in de natuurkunde, maar in het maken van de magneten. Vlakke magneten die je in een fabriek in serie kunt bouwen, maken dat een stuk eenvoudiger. Doorstaat de grote ringmagneet bij MIT de volle kracht van een centrale, dan heeft Thea Energy een belangrijk onderdeel van zijn ontwerp bewezen, en komt een stellarator die je in grote aantallen kunt bouwen een stap dichterbij.
