AI-agent kiest gentherapie en voert herseninjectie uit bij levende muis

Een AI-agent heeft volgens het Amerikaanse biotechbedrijf Exin Therapeutics zelf een behandeling gekozen en toegediend bij een levend dier. De agent, een AI-programma dat zelfstandig taken uitvoert, draaide op Claude Sonnet 5 van Anthropic, het bedrijf achter Claude. Hij koos een gentherapie voor een muis met epilepsie, bepaalde waar in de hersenen die moest komen en bestuurde daarna een zelfgebouwde, gemotoriseerde opstelling die de naald plaatst. Exin, uit San Francisco, zoekt met AI naar medicijnen voor hersenziekten en begint met epilepsie. Medeoprichter en topman Gabriel Ocana-Santero, opgeleid als neurowetenschapper en farmacoloog in Oxford, beschreef de ingreep op 28 oktober 2026 in een reeks berichten op X en sprak er later over met het techtijdschrift WIRED.

Het team gaf de agent een spreadsheet met 19 mogelijke gentherapieën, een muizensoort die erfelijk epileptische aanvallen krijgt en toegang tot de opstelling, met camera's. De enige opdracht: zorg dat de muis minder aanvallen krijgt, vooral de zware aanvallen waarbij het lichaam verstijft en schokt. Een gentherapie is hier een vloeistof met onschadelijk gemaakte virussen, die een stukje erfelijk materiaal in hersencellen brengen. Die cellen gaan daarna zelf een eiwit maken dat hun werking verandert.

Wat de agent besliste

Bij een epileptische aanval worden heel veel zenuwcellen tegelijk overmatig actief. De agent koos daarom een therapie die het remmende signaal GABA versterkt. GABA is de belangrijkste stof waarmee zenuwcellen elkaar afremmen. De therapie werkt alleen in de remmende zenuwcellen zelf, de cellen die GABA afgeven.

Als plek koos de agent de laterale entorinale cortex, een hersengebied dat volgens eerder onderzoek het beginpunt is van dit type aanval. Een tweede kandidaat wees hij af, omdat het effect daar in eerdere studies sterk wisselde. De precieze plek voor de naald haalde de agent uit drie wetenschappelijke artikelen, waarvan hij het gemiddelde nam. Ook de hoeveelheid en de snelheid stelde hij zelf in: 250 nanoliter, een kwart van een kubieke millimeter, langzaam ingespoten in vijf minuten. Ondertussen keek hij 32 keer via de camera naar de prikplek, onder meer om te zien of er bloed of vloeistof terugkwam.

Waarom zou je een AI dit zelf laten doen? AI-modellen leren vooral uit gepubliceerde artikelen, zegt Ocana-Santero tegen WIRED. Mislukte proeven, onverwachte waarnemingen en de keuzes die onderzoekers onderweg maken, staan daar meestal niet in. Door agents direct met labapparatuur te laten werken, worden de modellen volgens hem betrouwbaarder. Dat gaat een stap verder dan bij het eenmansbedrijf Mithril Medicine, dat Anthropic onlangs overnam. Daar regelde Claude het werk met elf laboratoria, zoals contracten en planning, maar deden mensen de proeven. Bij Exin bediende de AI zelf de apparatuur.

Veiligheid voorop, ook als dat tijd kost

Een dierenarts-chirurg maakte de kleine opening in de schedel en sloot na afloop de wond. Dat stuk mocht de agent om veiligheidsredenen nog niet doen. De dierenarts keurde ook elke stap goed die niet terug te draaien was, en hield een noodknop vast die alle motoren stroomloos maakt. Daarnaast golden vaste grenzen, zoals een maximum voor de hoeveelheid vloeistof, en de agent mocht geen van die regels omzeilen of de software van de opstelling veranderen.

Die regels werden halverwege op de proef gesteld. De verbinding tussen de agent en de opstelling viel even weg. Daarna wilde de agent de naald bewegen, maar de opstelling weigerde: volgens de besturing moest één arm naar een punt 34 millimeter ver, terwijl die arm maar 30 millimeter heen en weer kan. De agent vermoedde dat de opstelling niet meer goed was afgesteld en wilde het daarom niet nog eens proberen, ook niet nadat het team het nulpunt opnieuw had ingesteld. Hij bleek gelijk te hebben: de besturing hield een verkeerde positie bij, door een fout in de software die de motoren aanstuurt. Eerder met de hand verschoven onderdelen speelden daarbij een rol. Het team loste de fout tijdens de ingreep zelf op. Volgens WIRED liet het daarvoor een aparte agent, op Claude Opus 5, de code aanpassen, zonder die te vertellen dat er een operatie bezig was. Door de storing duurde de ingreep iets langer dan een uur, tegen ongeveer 45 minuten normaal. De muis herstelde volgens Ocana-Santero goed.

Eerst had het team de zwaardere Claude-modellen geprobeerd. Claude Opus 5.5 stopte volgens Ocana-Santero meteen toen het merkte dat het om een biologische proef ging. Claude Opus 5 deed een volledige oefenronde zonder dier, met water en ruitjespapier, maar weigerde aan de echte operatie te beginnen. Het model zei dat zijn verbinding met de opstelling halverwege kon wegvallen, en dat stoppen met een naald in de hersenen van een verdoofd dier erger is dan niet beginnen. Van de Claude-modellen voerde alleen Sonnet 5 de ingreep van begin tot eind uit. Anthropic reageerde niet op vragen van WIRED.

Drie AI-modellen, drie verschillende keuzes

Twee dagen later meldde Ocana-Santero dat het team dezelfde opdracht ook had gegeven aan GPT-6.1 Sol van OpenAI en Grok 4.7 van xAI, elk bij een andere muis. Alle drie kozen een andere therapie en een ander hersengebied:

• Claude Sonnet 5 koos de laterale entorinale cortex en een therapie die het remmende signaal GABA versterkt.
• GPT-6.1 Sol koos de hippocampus, een gebied dat belangrijk is voor het geheugen, en een therapie die kanaaltjes in de wand van prikkelende zenuwcellen aanpakt (de cellen die andere zenuwcellen juist aanzetten), zodat de remming die er al is beter werkt.
• Grok 4.7 koos de hersenschors die aanraking en gevoel verwerkt, en combineerde twee therapieën om de remming daar te versterken.

Ook de hoeveelheid therapie verschilde: het ene model koos ongeveer twee keer zoveel als het andere. En de modellen gedroegen zich anders. Claude keek 32 keer via de camera, Grok 28 keer en GPT-6.1 Sol 59 keer. GPT-6.1 Sol zag een klein donkerrood druppeltje bij de opening, dacht aan een bloeding en liet het oordeel over aan de dierenarts; volgens het team was dat een normale hoeveelheid. Bij Grok drukte de dierenarts per ongeluk op stop toen de naald werd teruggetrokken. Grok weigerde daarna de naald opnieuw in de hersenen te brengen, omdat de dosis er al in zat. Het team noemt dat de juiste keuze.

Ocana-Santero benadrukt dat dit geen echte vergelijkingstest is: elk model deed het één keer, bij één muis, met telkens andere problemen met de apparatuur. Hij ziet het als een eerste blik op hoe de modellen redeneren en zich gedragen in een echt lab.

Wat nog moet gebeuren

Alle beweringen komen van het bedrijf zelf, en de resultaten zijn nog niet door andere wetenschappers beoordeeld. Exin kondigde een uitgebreider technisch verslag aan. Het team volgt de drie muizen de komende weken en meet hun gedrag en hersenactiviteit. Pas dan is te zien welke therapie het aantal aanvallen echt verlaagt.

Ocana-Santero zegt dat robots die zelfstandig opereren al bestaan en mechanisch preciezer zijn, maar dat bij die systemen altijd een mens de behandeling koos. Voor zover hij weet heeft een agent nooit eerder zelf een behandeling en een doelgebied gekozen en die daarna bij een levend zoogdier toegediend.

Tom's Hardware wijst op vragen over wie verantwoordelijk is als het misgaat, en op de discussie over dierproeven in het algemeen. Dat AI in de operatiekamer ook nieuwe risico's meebrengt, liet persbureau Reuters eerder dit jaar zien: nadat een navigatiesysteem voor operaties aan de neusbijholten in 2021 AI kreeg, kwamen er bij de Amerikaanse toezichthouder FDA minstens 100 meldingen van storingen en incidenten binnen, tegen 8 in de jaren daarvoor. Zulke meldingen zeggen niet altijd wat de oorzaak was; de fabrikant zegt dat er geen bewijs is voor een verband met de AI.

Exin wil zijn agents nu koppelen aan meer onderdelen van het lab, zoals apparatuur die hersenactiviteit meet en gedragstests. Ook wil het testen hoe agents omgaan met storingen, onderbrekingen en ethische keuzes. De schedel openen laat het team de agents voorlopig niet doen, om de dieren te beschermen. Het bedrijf wacht verder op toegang tot de Model Hardware Standard van Anthropic, een gezamenlijke manier waarop AI-agents labapparatuur kunnen herkennen en bedienen. Anthropic stelde die op 27 augustus 2026 als proefversie open voor een eerste groep labs en fabrikanten. Anthropic schrijft daarbij zelf dat Claude de wereld kent uit tekst en beelden, en dat zijn ruimtelijk inzicht daarom nog toezicht van deskundigen nodig heeft. Menselijk toezicht blijft volgens Ocana-Santero voorlopig essentieel, en een agent bij een mens laten werken is volgens hem nog lang niet aan de orde.

Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?

Kloppen de beweringen, dan is dit een van de eerste keren dat een AI-model niet alleen een behandeling koos, maar die ook zelf toediende bij een levend zoogdier. Dat is een stap van AI die adviseert naar AI die in het lab meewerkt. Als agents betrouwbaar labapparatuur kunnen bedienen, kunnen ze een proef doen, de uitkomst lezen en de volgende proef ontwerpen, en dat kan onderzoek naar nieuwe medicijnen flink versnellen. De proef laat ook zien waar het nu om draait: de modellen kozen elk een andere behandeling, en sommige weigerden of stopten liever dan een risico te nemen. Grotere, herhaalde proeven en de metingen bij de muizen moeten laten zien welke keuzes het beste werken, en hoe je voorzichtigheid en snelheid samen goed regelt.

Wat is de technologische singulariteit? Lees de uitleg →