Britse biobank brengt het afweersysteem van 80.000 mensen in kaart, als leerstof voor AI
Het Londense bedrijf IMU Biosciences gaat de afweercellen in 80.000 bloedmonsters van UK Biobank tot in detail meten. Gekoppeld aan genen en gezondheidsgegevens moet dat AI-modellen leren welke veranderingen in het afweersysteem ziektes als kanker of dementie aankondigen.
Ons afweersysteem speelt een rol bij bijna elke ziekte: van infecties en kanker tot diabetes en dementie. Toch weten artsen er bij een gewone bloedtest weinig over. Ze zien hoeveel witte bloedcellen er zijn, maar niet welke soorten precies, en hoe die zich gedragen. Daardoor blijft veel informatie over iemands gezondheid onbenut.
Daar wil een nieuw Brits project verandering in brengen. Het Londense biotechbedrijf IMU Biosciences maakte op 19 oktober 2026 bekend dat het de afweercellen in meer dan 80.000 bloedmonsters van UK Biobank tot in detail gaat meten.
Een schatkamer van gezondheidsgegevens
UK Biobank is een grote Britse onderzoeksverzameling. Ongeveer 500.000 vrijwilligers gaven er de afgelopen vijftien jaar bloed, urine en speeksel, en lieten hun gezondheid volgen. Van die mensen zijn al genetische gegevens, hersenscans, leefstijl en ziektegeschiedenis bekend, zonder dat ze herkenbaar zijn. Onderzoekers over de hele wereld gebruiken die gegevens al voor duizenden studies.
Wat nog ontbrak, is een gedetailleerd beeld van het afweersysteem. IMU meet per bloedmonster welke soorten afweercellen er zijn, hoeveel, en wat ze aan het doen zijn. Volgens het bedrijf levert één monster zo meer dan 100 miljoen meetpunten op. Een deel van de monsters is jaren geleden ingevroren. Daardoor kunnen onderzoekers terugkijken: hoe zag het afweersysteem eruit bij mensen die later ziek werden?
Leerstof voor AI
Het doel is nadrukkelijk ook om AI-modellen te voeden. Een AI-model leert patronen uit grote hoeveelheden gegevens, maar dan moeten die gegevens wel op dezelfde manier zijn gemeten. IMU gebruikt daarom voor alle monsters dezelfde apparatuur en dezelfde werkwijze. Het bedrijf wil er nieuwe AI-modellen van het afweersysteem mee bouwen, die helpen bij het vinden van aangrijpingspunten voor medicijnen.
De Britse overheid steunt het project met een subsidie van 1,57 miljoen pond uit haar programma voor eigen Britse AI. Daarmee worden de eerste 10.000 monsters gemeten. Bij die eerste groep wordt ook per cel gekeken welke genen aan staan.
IMU werkt samen met het Amerikaanse bedrijf Waters, dat de meetapparatuur levert, en met Ultima Genomics, dat het DNA-leeswerk doet. Het meten is in september begonnen.
Kanttekeningen en vervolgstappen
Het project staat aan het begin. Het meten van 80.000 monsters kost tijd, en de gegevens gaan stap voor stap terug naar UK Biobank. Daarna kunnen goedgekeurde onderzoekers er volgens de gewone regels van de biobank mee werken. Het einddoel van IMU is om alle 500.000 deelnemers te meten.
Volgens hoofdonderzoeker Naomi Allen van UK Biobank laten de gegevens zien hoe afweercellen veranderen als we ouder worden, en welke veranderingen kunnen voorspellen wie kanker, diabetes of dementie krijgt. Dat kan helpen om ziektes eerder te ontdekken en nieuwe medicijnen te vinden.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
AI-modellen zijn zo goed als de gegevens waarvan ze leren. Taalmodellen werden sterk omdat er een enorme hoeveelheid tekst bestond. In de biologie ontbrak zo'n berg goed gemeten gegevens vaak nog. Projecten als dit vullen dat gat: tienduizenden mensen, op dezelfde manier gemeten, gekoppeld aan wat er later met hun gezondheid gebeurde.
Daar ligt een mooie kans. Een AI-model dat genen, afweercellen, scans en ziektegeschiedenis tegelijk overziet, kan verbanden vinden die voor een specialist in één vakgebied buiten beeld blijven, zoals een vroeg signaal van dementie in het afweersysteem. Zo groeit een gewone bloedtest misschien ooit uit tot een vroege waarschuwing voor ziektes, lang voordat iemand klachten heeft.
