Japan geeft groen licht: TSMC gaat in Kumamoto de modernste AI-chips maken
De Japanse overheid heeft het nieuwe plan voor de tweede chipfabriek van TSMC in Kumamoto goedgekeurd. Vanaf eind 2028 komen daar 3-nanometerchips voor AI van de band, voor het eerst in Japan. De fabriek begint wel kleiner dan eerst gepland.
Japan krijgt een fabriek voor de modernste computerchips ter wereld. Het Japanse ministerie van Economische Zaken (METI) heeft op 16 oktober 2026 het nieuwe plan goedgekeurd voor de tweede fabriek van chipmaker TSMC in de provincie Kumamoto, op het eiland Kyushu. Daar komen chips van 3 nanometer, de soort die nu in de snelste AI-servers en telefoons zit. Tot nu toe maakte TSMC die alleen in Taiwan.
De fabriek is van JASM, een dochterbedrijf van TSMC (ruim 86 procent) samen met Sony, het autotoeleveringsbedrijf Denso en Toyota. Als reden voor de overstap noemt JASM de snelle opmars van AI.
Wat is een 3-nanometerchip?
Een chip bestaat uit miljarden piepkleine schakelaartjes. Hoe kleiner je die maakt, hoe meer er op één chip passen. Dan rekent de chip sneller en gebruikt hij minder stroom. "3 nanometer" is de naam van de nieuwste productiemethode van TSMC. Een nanometer is een miljoenste millimeter.
Chips worden gemaakt op ronde schijven van silicium van 30 centimeter doorsnee, zogeheten wafers. Op één wafer zitten tientallen tot honderden chips tegelijk. De capaciteit van een fabriek wordt geteld in wafers per maand.
Kleiner begin dan eerst gepland
Het oorspronkelijke plan uit 2024 ging uit van 48.000 wafers per maand met oudere chips van 6 en 12 nanometer. Het nieuwe plan noemt 6.000 wafers per maand, maar dan van de nieuwste soort. In maart, toen Taiwan de investering goedkeurde, ging het nog om 15.000 wafers per maand. Waar het verschil vandaan komt, heeft Japan niet uitgelegd. Mogelijk is 6.000 een eerste fase.
Een deel van de verklaring kan bij de machines liggen. Voor 3-nanometerchips zijn meer productiestappen nodig met EUV-machines, die met extreem ultraviolet licht de kleinste patronen op de chip zetten. Die machines maakt alleen het Nederlandse ASML, en ze zijn schaars. Volgens de techsite Tech Times remt dat de productie.
De fabriek moet in december 2028 gaan draaien. JASM belooft er minstens tien jaar te produceren.
Steun van de overheid
Japan betaalt flink mee. De tweede fabriek krijgt maximaal 645 miljard yen steun, ongeveer 4,1 miljard dollar. Dat is iets minder dan de 732 miljard yen die in 2024 was toegezegd. Op dezelfde dag paste het ministerie ook het plan voor de eerste fabriek in Kumamoto aan, die sinds eind 2024 chips levert. Die gaat nu 45.000 wafers per maand maken, met maximaal 409,5 miljard yen steun. Samen komt de steun op ruim 1 biljoen yen.
Daar staat iets tegenover. Als er een tekort aan chips komt, moet JASM meer gaan maken. TSMC moet dan met de Japanse overheid praten over extra leveringen aan Japanse klanten. Het ministerie heeft voor 2027 alvast meer geld aangevraagd, zodat de fabriek later kan groeien.
Japan zet in op eigen chips
Voor Japan gaat het om AI en om zekerheid. Wie de nieuwste chips in eigen land maakt, is minder afhankelijk van één plek in de wereld. Daarom steunt Japan ook Rapidus, een eigen chipbedrijf op het eiland Hokkaido dat vanaf 2027 chips van 2 nanometer wil maken. Ook in de Verenigde Staten bouwt TSMC fabrieken voor zijn nieuwste chips.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
AI groeit zo snel als er rekenkracht bij komt. Elke nieuwe fabriek voor de modernste chips buiten Taiwan maakt die aanvoer groter en minder kwetsbaar. Kumamoto begint bescheiden, maar het is de eerste plek in Japan waar deze chips gemaakt kunnen worden. Groeit de fabriek mee met de vraag en worden er meer EUV-machines gebouwd, dan kan Japan een belangrijke leverancier van AI-chips worden. Zo bouwt de wereld stap voor stap de fabrieken waar de AI van morgen op draait.
