EnglishHersencellen uit stamcellen bij Parkinson: na vier jaar veilig, en bewegen gaat beter
Een experimentele celtherapie tegen Parkinson gaf bij twaalf deelnemers na vier jaar aanwijzingen voor veiligheid en betere beweging, vooral bij de hoogste dosis. Een grote vervolgstudie moet laten zien hoe goed de behandeling werkt.
Bij de ziekte van Parkinson gaan zenuwcellen verloren die dopamine maken, een stof die helpt bij het regelen van bewegingen. Bestaande behandelingen, zoals medicijnen, verminderen vooral de bewegingsklachten. Ze brengen de verloren cellen niet terug. Een experimentele celtherapie probeert precies dat: nieuwe dopaminecellen in de hersenen plaatsen.
In een kleine studie met twaalf mensen met Parkinson zagen onderzoekers na vier jaar aanwijzingen dat de behandeling veilig genoeg is. Ook waren er signalen dat de bewegingen verbeterden, vooral bij de hoogste dosis. Neuroloog Claire Henchcliffe van de University of California, Irvine, presenteerde de resultaten in oktober 2026 op het jaarcongres van de American Neurological Association in San Diego.
Cellen inbrengen via een operatie
De behandeling heet bemdaneprocel en is nog in onderzoek. Ze bestaat uit voorlopers van dopaminecellen, gekweekt uit embryonale stamcellen. Chirurgen brengen deze cellen tijdens één operatie van enkele uren in een hersengebied dat belangrijk is voor beweging, aan beide kanten van de hersenen.
Vijf deelnemers kregen aan elke kant 0,9 miljoen cellen en zeven deelnemers 2,7 miljoen cellen per kant. De deelnemers waren 50 tot 78 jaar oud en hadden 5 tot 15 jaar Parkinson. De cellen komen niet uit hun eigen lichaam, dus hun afweersysteem ziet ze als vreemd. Daarom kregen alle deelnemers een jaar lang medicijnen die de afweer onderdrukken. Zo stoot het lichaam de cellen niet af.
Bijwerkingen en beweging
Volgens de onderzoekers waren de meeste medische problemen na de behandeling mild of matig. Tien waren ernstig. Een daarvan was een epileptische aanval kort na de operatie, die door de ingreep kwam. Twee hingen samen met de ziekte van Parkinson; de overige zeven hadden volgens de onderzoekers niets met de studie te maken. Niemand overleed en niemand stopte vanwege bijwerkingen.
Artsen maten de bewegingsklachten met een vaste puntenschaal, op een moment dat de gewone Parkinsonmedicijnen uitgewerkt waren. Een lagere score betekent minder klachten. In de groep met de lage dosis daalde de gemiddelde score in vier jaar van 43,2 naar 39 punten. In de groep met de hoge dosis daalde die van 49 naar 33,4 punten. Mensen met de hoge dosis brachten volgens hun eigen dagboek ook ruim een uur per dag minder door in periodes waarin hun medicijnen niet goed werkten: gemiddeld 3,9 uur in plaats van 5 uur.
Kleine studie, nu een grote vervolgstudie
De studie was klein en had geen vergelijkingsgroep. De resultaten zijn daarom aanwijzingen en nog geen bewijs dat de cellen de verbetering veroorzaakten. Henchcliffe heeft banden met verschillende bedrijven, waaronder BlueRock Therapeutics, dat de studie financierde. De deelnemers worden nog drie jaar langer gevolgd.
De volgende stap loopt al. Sinds augustus 2025 test BlueRock de behandeling in een grote studie met ongeveer honderd deelnemers. Door loting krijgen twee op de drie deelnemers de cellen en een op de drie een schijnoperatie. Bij die schijnoperatie maakt de chirurg aan beide kanten alleen een ondiep gaatje in de schedel, zonder de hersenen te raken. Ook deze groep krijgt een jaar lang pillen, maar dan zonder werkzame stof, zodat niemand aan de medicijnen kan merken in welke groep hij zit.
Deelnemers en onderzoekers weten niet wie wat kreeg. Dat is bij Parkinson belangrijk, omdat alleen al het idee dat je behandeld bent de klachten kan verminderen. Zo'n opzet laat zien of de verbetering echt door de cellen komt. Wie een schijnoperatie kreeg en nog meedoet, kan na de eerste analyse alsnog de cellen krijgen.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
Langer gezond leven vraagt om behandelingen die schade herstellen in plaats van klachten te dempen. Deze therapie probeert dat bij Parkinson: verloren hersencellen vervangen door nieuwe, gekweekt uit stamcellen. Dat de cellen na vier jaar geen ernstige problemen gaven, is een belangrijke voorwaarde om die aanpak verder te testen. De grote studie moet nu laten zien of de nieuwe cellen mensen met Parkinson echt beter laten bewegen.
