OpenAI toont o1, een AI-model dat eerst nadenkt voordat het antwoordt

SAN FRANCISCO, SEPTEMBER 2024 - OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, heeft een nieuw soort AI-model uitgebracht. Het heet o1-preview en is gebouwd om eerst na te denken en dan pas te antwoorden. Abonnees van ChatGPT Plus en Team kunnen het vanaf vandaag gebruiken. OpenAI noemt het model geen opvolger van GPT-4o, het model dat nu achter ChatGPT zit, maar een aanvulling daarop voor lastige vragen.

Hoe ChatGPT tot nu toe antwoordt

Een taalmodel als ChatGPT schrijft zijn antwoord woord voor woord. Het kiest steeds het woord dat het best past bij de tekst tot dan toe. Dat gaat razendsnel, en bij gewone vragen werkt het uitstekend. Bij een opgave die meerdere stappen vraagt, zoals een wiskundesom of een stuk programma, gaat het soms mis. Het model begint te antwoorden voordat het de oplossing heeft, en kan een fout niet meer terugdraaien.

Wat o1 anders doet

o1 krijgt eerst de tijd om na te denken. Voor het antwoord begint, schrijft het een lange gedachtegang op, stap voor stap, zoals een leerling die op kladpapier werkt. Pas daarna volgt het antwoord. OpenAI zegt dat het model tijdens die gedachtegang leert zijn eigen fouten te herkennen en een andere aanpak te proberen als de eerste niet werkt.

Dat vermogen komt uit de manier waarop het model is getraind. OpenAI gebruikte hier reinforcement learning voor: het model probeert opgaven op te lossen en krijgt een beloning als de uitkomst klopt. Zo leert het welke manier van redeneren tot goede antwoorden leidt. De gedachtegang zelf laat OpenAI de gebruiker niet zien. Het bedrijf noemt veiligheid en concurrentie als redenen. Sommige ontwikkelaars vinden dat jammer, want ze willen kunnen nagaan hoe het model tot een antwoord komt.

Rekentijd als nieuwe knop

OpenAI zegt dat de nauwkeurigheid van o1 stijgt als het model meer tijd mag nemen om na te denken. Tot nu toe werd een model vooral beter door het groter te maken en met meer gegevens en meer rekenkracht te trainen. Nu komt er een tweede mogelijkheid bij: meer rekenkracht gebruiken op het moment dat de vraag wordt gesteld. Mira Murati van OpenAI noemt dit een nieuwe manier om modellen beter te maken.

Wat de cijfers zeggen

Volgens OpenAI lost o1 aanzienlijk meer opgaven op dan GPT-4o. Bij de AIME, een Amerikaanse wiskundetoets die dient als kwalificatie voor de nationale wiskundeolympiade, haalt o1 gemiddeld 74 procent van de punten. GPT-4o komt op ongeveer 12 procent. Bij programmeerwedstrijden op het platform Codeforces haalt het model het niveau van de beste 11 procent van de deelnemers. Bij vragen over natuurkunde, scheikunde en biologie scoort het volgens OpenAI op het niveau van mensen met een promotie. Dit zijn cijfers van het bedrijf zelf, en onafhankelijke metingen volgen nog.

Er zijn ook beperkingen. o1 is trager en gebruikt meer rekenkracht dan GPT-4o. OpenAI bracht er ook een kleinere, goedkopere versie voor wiskunde en programmeren bij, o1-mini, die ongeveer 80 procent goedkoper is, maar minder algemene kennis heeft.

Teruggeblikt vanuit 2026

Op 5 december 2024 verscheen de volledige versie van o1, samen met een duurder abonnement met een zwaardere versie. Dezelfde maand liet OpenAI het vervolg o3 zien. In januari 2025 bracht het Chinese DeepSeek met R1 een open model dat dezelfde aanpak volgde. In juli 2025 haalde een model van Google goud op de Internationale Wiskunde-Olympiade, een stuk lastiger dan de AIME-toets waar o1 nog op scoorde.

Het belang zit in de verschuiving. Een model hoeft niet alleen groter te worden om beter te worden: het kan ook beter worden door langer na te denken. Dat maakt AI geschikter voor werk waar je stap voor stap moet redeneren, zoals onderzoek en het schrijven van complexe programma's.