Patent voor een robotarm die je een taak kunt voordoen

WASHINGTON, JUNI 1961 - Het Amerikaanse octrooibureau heeft op 13 juni octrooi nummer 2.988.237 verleend aan George Devol uit Greenwich, Connecticut, voor 'programmed article transfer': een machine die voorwerpen verplaatst volgens een opgeslagen programma. Devol vroeg het aan in december 1954. De machine, die Unimate gaat heten, wordt dit jaar voor het eerst in een fabriek van General Motors geplaatst.

Wat de machine doet

Een fabriek is vol werk dat steeds hetzelfde is: een zwaar stuk uit een mal halen, een doos van een pallet tillen, iets neerzetten op een transportband. Tot nu toe doen mensen dat, of speciale machines die maar één ding kunnen. Devols machine is anders. Je kunt hem de taak laten veranderen zonder hem te verbouwen.

Hoe hij het onthoudt

De machine bestaat uit een arm met een grijper die door zuigers met olie onder druk wordt bewogen, zoals bij een graafmachine. Een programmaregelaar bepaalt de bewegingen. Hij gebruikt een magnetische trommel, een draaiende cilinder met een magnetische laag, waarop een rij standen is opgeslagen: waar de arm moet zijn, en wanneer de grijper opent of sluit. Omdat dit magnetisch gebeurt, kan het worden gewist en opnieuw opgenomen, zoals bij een bandrecorder. Een nieuwe taak is dus een nieuwe opname.

Hoe weet de arm waar hij is? Langs de beweging liggen strookjes ijzer met kleine inkepingen, die samen een code vormen voor elke stand. Voelers lezen die code terwijl de arm beweegt. De arm blijft bewegen tot de code die hij leest gelijk is aan de code uit het programma. Vlak voor het doel remt een apart onderdeel de arm af, zodat hij er niet voorbij schiet.

Voordoen in plaats van programmeren

Het bijzondere is dat je de machine niet hoeft te programmeren met formules. Een medewerker kan de arm met de hand door de gewenste beweging leiden. De machine neemt de standen onderweg op en herhaalt ze daarna zelf, steeds opnieuw. In het octrooi is het voorbeeld een machine die dozen van een pallet haalt en op een transportband zet om een bestelling te vullen.

De eerste fabriek

Devol werkt samen met Joseph Engelberger, met wie hij het bedrijf Unimation oprichtte, de eerste fabrikant van robots ter wereld. De eerste Unimate komt in 1961 in een fabriek van General Motors in Ewing Township, New Jersey. Hij weegt ongeveer 1.800 kilo, heeft vijf bewegingsrichtingen en haalt gietstukken uit de gietmachine en geeft ze door. Dat werk is voor mensen gevaarlijk.

Teruggeblikt vanuit 2026

De Unimate begon een nieuwe tak van industrie: de industriële robot. Later zorgde hij ook voor vertier, toen hij in de Tonight Show met Johnny Carson een golfbal in een kopje sloeg, bier inschonk en een dirigeerstokje zwaaide.

De manier van leren is blijven bestaan. Ook nu leren robots vaak door een taak te zien of na te doen, alleen met veel krachtiger software eromheen. De arm die in 1961 een gietstuk wegzette, stond aan het begin van machines die steeds meer lichamelijk werk van mensen overnemen.