EnglishPersoonlijk kankervaccin laat afweerreacties zien in kleine melanoomstudie
In een kleine studie reageerden 12 van de 16 mensen met gevorderd melanoom op een combinatie van een persoonlijk vaccin en een bestaand medicijn, meldt Evaxion. Zonder vergelijkingsgroep is de bijdrage van het vaccin niet vast te stellen.
Een vaccin dat is afgestemd op de tumor van een patiënt moet het afweersysteem helpen kanker te herkennen. Het Deense biotechbedrijf Evaxion gebruikt AI om doelwitten voor zo’n vaccin te kiezen. Bij een studie naar zijn experimentele vaccin EVX-01 zagen onderzoekers zowel een reactie van afweercellen als een afname van tumoren.
De 16 deelnemers hadden gevorderd melanoom, een vorm van huidkanker. Zij kregen het vaccin samen met pembrolizumab, een bestaande behandeling die het afweersysteem helpt kanker aan te vallen. Volgens Evaxion werd bij de controle na twee jaar bij 12 van de 16 patiënten een meetbare reactie van de tumor vastgesteld. Bij vier van hen was de reactie volledig: op scans was geen meetbare tumor meer zichtbaar.
Onderzoeker Mads Lausen van Evaxion presenteerde op 6 november 2026 nieuwe gegevens over de afweerreacties op een bijeenkomst over kankerimmunotherapie in Phoenix. Het bedrijf meldt dat reacties van de tumor en van afweercellen bij de controle na drie jaar aanhielden.
Een vaccin op maat
Elke tumor heeft zijn eigen kenmerken. Voor EVX-01 onderzoekt het AI-platform van Evaxion veranderingen in het DNA van de tumor. Het voorspelt welke kenmerken daaruit kunnen ontstaan en geschikt zijn als doelwit voor het afweersysteem. Die doelwitten vormen de basis voor een persoonlijk vaccin.
Bij 89 procent van de 118 onderzochte vaccindoelwitten zagen de onderzoekers een reactie van T-cellen. Dat zijn afweercellen die specifieke doelwitten kunnen herkennen. Volgens vakpublicatie OncLive hing de sterkte van die reactie samen met de voorspellingen van het AI-platform: hoger gewaardeerde doelwitten gingen gemiddeld samen met sterkere reacties.
De onderzoekers zagen ook veranderingen in andere afweercellen in het bloed. Tussen week 12 en week 30 daalde het aandeel van bepaalde T-cellen en steeg het aandeel van een ander type afweercel. In die periode kregen de patiënten zowel pembrolizumab als het vaccin. De veranderingen zijn daardoor niet afzonderlijk aan het vaccin toe te schrijven.
Wat zegt de studie over de behandeling?
De deelnemers kregen de eerste twaalf weken alleen pembrolizumab. Daarna kregen zij beide behandelingen. In een verlenging van een jaar gingen zes van de 16 patiënten verder met alleen het vaccin. Volgens OncLive bleef bij hen de reactie van de tumor tot drie jaar na de start van de studie behouden.
De studie had geen vergelijkingsgroep die alleen pembrolizumab kreeg. Daardoor is niet vast te stellen hoeveel het vaccin aan de reactie van de tumor heeft bijgedragen. Een grotere studie met een vergelijkingsgroep is nodig om die bijdrage te onderzoeken.
Bij een ander persoonlijk kankervaccin is die vergelijking al gemaakt. Intismeran van Moderna en Merck verkleinde in een studie met 1.137 mensen de kans op terugkeer van melanoom of overlijden met 42 procent, vergeleken met alleen pembrolizumab, dat ook Keytruda heet. Bij die deelnemers was de tumor al operatief verwijderd, terwijl de deelnemers aan de studie van Evaxion gevorderd melanoom hadden.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
De studie geeft een eerste aanwijzing dat doelwitten die met AI voor een persoonlijk kankervaccin zijn gekozen, een afweerreactie kunnen oproepen. Als vervolgonderzoek ook de bijdrage aan de behandeling kan vaststellen, kan dat helpen bij de ontwikkeling van gerichtere kankerbehandelingen.
Bronnen
In de woordenlijst: Immuuntherapie, Kanker
