Ray Kurzweil verwacht rond 2029 een computer op menselijk niveau en rond 2045 de singulariteit

NEW YORK, SEPTEMBER 2005 - Bij uitgeverij Viking verschijnt The Singularity Is Near, het nieuwe boek van de uitvinder en schrijver Ray Kurzweil. De ondertitel is When Humans Transcend Biology, 'wanneer de mens de biologie overstijgt'. Het boek heeft ruim 650 bladzijden en één grote stelling: technologie groeit steeds sneller, en dat leidt rond het midden van deze eeuw tot een omslag die hij de singulariteit noemt.

Eerst: waarom groei steeds sneller gaat

Kurzweils redenering heeft een paar stappen. De eerste: technologieën als rekenen, genetica, nanotechnologie en robotica groeien niet in gelijke stappen, maar exponentieel. Bij gelijke stappen komt er elk jaar evenveel bij. Bij exponentiële groei verdubbelt iets steeds opnieuw, en dan lijkt het lang rustig te blijven en gaat het daarna ineens heel hard. Volgens Kurzweil komt dat doordat elke verbetering het maken van de volgende verbetering makkelijker maakt. Hij noemt dit de wet van de versnellende opbrengsten en ziet haar als een verlengstuk van de wet van Moore, de waarneming dat het aantal onderdelen op een chip steeds verdubbelt.

Hoeveel rekenkracht heeft een brein?

De tweede stap is een schatting. Kurzweil rekent dat het menselijk brein ongeveer 10 biljard rekenstappen per seconde doet en zo'n 10 biljoen bits aan geheugen heeft. Hij verwacht dat 1.000 dollar rond 2020 genoeg zal kopen om zoveel te rekenen.

De tijdlijn

De derde stap is de planning. Rond 2029 slaagt een computer volgens hem voor de test van Turing, waarbij een mens in een gesprek niet kan zien of hij met een mens of met een machine praat. Begin jaren dertig zou het rekenwerk van machines dat van alle levende mensen samen overtreffen. In 2045 komt dan de singulariteit: het punt waarop techniek en menselijke intelligentie samensmelten en de veranderingen te snel gaan om te volgen.

Wat zeggen anderen?

De reacties lopen uiteen. Paul Davies noemt het boek in Nature een avontuurlijke reis langs de grenzen van het technisch mogelijke, en raadt een flinke dosis scepsis aan. De hersenonderzoeker David Linden zegt dat Kurzweil gegevens verzamelen verwart met inzicht, en betwijfelt of het in kaart brengen van de hersenen zijn tijdschema haalt. Theodore Modis vindt dat groei vaker een S-vormige curve volgt die afvlakt dan een lijn die blijft stijgen. Anderen vinden het boek overtuigend en goed geschreven.

Teruggeblikt vanuit 2026

Kurzweil houdt vast aan zijn jaartallen. In 2024 verscheen het vervolg The Singularity Is Nearer, met dezelfde data: 2029 voor een computer op menselijk niveau en 2045 voor de singulariteit. Het jaar 2029 ligt nog voor ons. Het boek van 2005 bracht het idee van een technologische singulariteit, dat Vernor Vinge in 1993 had beschreven, bij een groot publiek.

Critici wijzen erop dat groei vaak afvlakt, en dat het kunnen nabootsen van de rekenkracht van een brein nog niet betekent dat je weet hoe een brein werkt. De voorspellingen blijven omstreden, maar ze geven het gesprek over AI een maatstaf: een jaartal waaraan je de vooruitgang kunt meten.