EnglishTaalmodel
Een taalmodel is een AI-model dat getraind is op enorme hoeveelheden tekst en daardoor tekst kan begrijpen, schrijven en vertalen. De chatbots die je kent, draaien op een taalmodel.
Een taalmodel is een AI-model dat heeft geleerd van enorme hoeveelheden tekst. Het kan daardoor vragen beantwoorden, teksten schrijven en samenvatten, vertalen en programmeercode maken. De bekende chatbots draaien op een taalmodel. Bij een groot taalmodel, in het Engels large language model of LLM, zijn zowel het model zelf als de hoeveelheid tekst waarmee het is getraind heel groot.
Hoe werkt het?
In de kern leert een taalmodel het volgende stukje tekst te voorspellen. Het leest een stuk tekst, gokt wat er hierna komt en kijkt hoe ver het ernaast zat. Dit gebeurt miljarden keren. Zo pikt het patronen op in taal, maar ook in de kennis die in die teksten staat. De tekst wordt daarbij in kleine stukjes gehakt, de tokens, en het model werkt met die stukjes.
Wat het model heeft geleerd, zit in zijn parameters: miljarden getallen. Een antwoord ontstaat meestal stukje voor stukje, waarbij elk nieuw stukje afhangt van wat er al staat. Er bestaan ook modellen die het anders doen. Mercury 3 van het Amerikaanse Inception maakt eerst een ruwe versie van de hele tekst en scherpt die in een paar rondes aan. Volgens het bedrijf is het model daardoor vier tot acht keer zo snel als vergelijkbare modellen (link).
Waarom het ertoe doet
Taalmodellen zijn de motor achter bijna alle AI-nieuws. Ze vormen de basis van AI-agents die zelfstandig taken uitvoeren. Ze worden ook ingezet in de wetenschap, bijvoorbeeld om eiwitten te ontwerpen of experimenten te bedenken.
Het trainen van zo'n model kost veel rekenkracht, en daar wordt hard aan gewerkt. Microsoft AI rondde de eerste trainingsfase van zijn basismodel MAI-Base-2 af. Volgens het bedrijf haalt het model hetzelfde niveau als een sterk Chinees model, met 4 tot 12 keer minder rekenwerk (link). Hoe goed een taalmodel is, meten onderzoekers met vaste toetsen, de benchmarks.
Artikelen over Taalmodel
-
Ontwikkelaar bouwt een complete processor in de gewichten van een AI-taalmodel
Ontwikkelaar Divyansh Agrawal bouwde een complete processor in de gewichten van het taalmodel Qwen 3.5. Het model rekent daardoor in zijn tests bijna foutloos, zonder hulpmiddel van buitenaf. Het is nog een langzaam experiment, maar alles staat openbaar online.
-
Chinese hackersgroep zette AI-agents in tegen ruim 200 organisaties
Een Chinese hackersgroep liet AI-agents in elf dagen ruim 200 organisaties in minstens 14 landen aanvallen, meldt beveiligingsbedrijf CrowdStrike. Bij negen organisaties drongen ze echt binnen. CrowdStrike deelt hoe je deze aanvallen herkent.
-
Mistral maakt reusachtig AI-model vrij beschikbaar, sterk in programmeren en beveiliging
Het Franse Mistral zet Mistral Large 4, bijnaam Le Chonk, gratis online: een model met een biljoen parameters dat iedereen kan downloaden en met genoeg computers zelf kan draaien. Volgens het bedrijf is het het beste open model voor programmeren en voor het beveiligen van software.
-
Block maakt spraakmodel dat leerde praten door alleen naar gesprekken te luisteren
Block, het bedrijf van Jack Dorsey, toont Dessa: een AI-model dat zonder tekst leerde praten, alleen uit opnames van gesprekken. Het luistert en praat tegelijk en draait op een krachtige laptop. Een kleine groep veiligheidsonderzoekers mag het nu als eerste testen.
-
Nvidia brengt gratis spraakmodel uit dat opnames in 40 talen uitschrijft, vertaalt en sprekers herkent
Nvidia heeft een open spraakmodel uitgebracht dat in één keer uitschrijft, vertaalt en aangeeft wie er praat. Het gebruikt per stap maar een klein deel van zijn rekenkracht en draait op één grafische kaart, zonder cloud. De prestatiecijfers komen voorlopig van Nvidia zelf.
-
Google presenteert Gemini 4 Carbon: sterker in het vinden en dichten van beveiligingslekken
Twee weken na Gemini 4 Argon komt Google DeepMind met Carbon, volgens Google zijn sterkste AI-model tot nu toe. Het blinkt uit in computerbeveiliging en lange klussen. Eerst krijgen beveiligingsexperts toegang.
-
Nieuw middelgroot model van OpenAI bedient zelf de computer, voor de helft van de prijs
OpenAI heeft GPT-6.1 Terra uitgebracht, het op een na kleinste model uit zijn reeks. Het bedient programma's op de computer beter dan zijn voorganger, verzint veel minder vaak een antwoord en kost per opdracht minder dan een derde. Voorlopig is het er alleen voor betalende gebruikers.
-
AI vindt verborgen DNA-fout die standaardsoftware jarenlang over het hoofd zag
Een AI-systeem van het Amerikaanse Gamow Labs vond bij een overleden baby de erfelijke oorzaak van een zeldzame longziekte. Gewone software had die fout weggefilterd. Het lab bevestigde de vondst; de ouders weten nu waar ze aan toe zijn.
-
Gratis tools halen rem van Nvidia-videokaarten: tot twee keer zoveel AI-rekenkracht
Gratis open-source tools halen een rem weg die Nvidia in de firmware van GeForce-videokaarten heeft gezet. Voor AI-rekenwerk worden sommige kaarten tot twee keer zo snel. In de praktijk is de winst kleiner, en de tools zijn nog experimenteel.
-
AI-model ontwerpt experimenten beter dan 24 ervaren AI-onderzoekers
Op een nieuwe toets van P-Zero Research ontwerpt Claude Opus 5.5 betere AI-experimenten dan de beste van 24 menselijke experts. Het model heeft daarvoor minder dan de helft van de rekentijd nodig en kost ongeveer een dertigste.
-
Chinees AI-model Kimi K3.1 Pro staat vierde in onafhankelijke ranglijst
Kimi K3.1 Pro van het Chinese Moonshot AI staat vierde in de onafhankelijke ranglijst van Artificial Analysis, vóór de nieuwste modellen van OpenAI en Google. Vooral bij zelfstandig computerwerk ging het vooruit. Moonshot wil het model uiterlijk 4 november vrijgeven.
-
AI van Microsoft stelt in simulatie vaker de juiste diagnose dan huisartsen
Volgens een studie van Microsoft in het vakblad Science vond het AI-systeem MAI-DxO bij 83 procent van moeilijke ziektegevallen de juiste diagnose, tegen 36 procent voor artsen. Nu volgt een test met echte patiënten.
-
Hugging Face brengt open AI-model uit waarmee onderzoekers kunnen 'praten' met DNA
Met Carbon-X van Hugging Face plakken onderzoekers een stuk DNA in een chat en vragen in gewone taal of een verandering waarschijnlijk schadelijk is. Het model is gratis en draait op een eigen computer. Het is bedoeld voor onderzoek; de volgende stap is toetsing in het lab.
-
Je hoeft de AI niet op haar woord te geloven: Claude levert bij software een wiskundig bewijs
Hoe weet je of werk van een AI deugt als niemand het kan nalezen? Anthropic laat Claude een wiskundig bewijs meeleveren dat een klein programma stap voor stap controleert. Zo onderzocht Claude 123 veelgebruikte softwarebouwstenen en vond honderden verborgen fouten.
-
Gratis programmeermodel voor de laptop is grotendeels door AI zelf ontwikkeld
Het AI-bedrijf Recursive heeft Flint uitgebracht, een gratis AI-model dat helpt bij programmeren en op een gewone laptop draait. Volgens het bedrijf deed zijn eigen onderzoeks-AI een groot deel van het werk: een eerste stap richting AI die zichzelf verbetert.
