Hartmeting door AI voorspelt sterfterisico iets beter dan meting door artsen
Een AI-programma meet op een MRI-scan in een paar seconden hoe goed het hart pompt. Bij 27.382 patiënten hing die meting iets sterker samen met hun overlevingskans dan de meting van ervaren artsen. Een arts blijft meekijken.
Hoe goed pompt het hart? Dat is een van de belangrijkste vragen in de hartgeneeskunde. Artsen meten het met de ejectiefractie: het deel van het bloed dat de linkerhartkamer, de grote pompkamer van het hart, bij elke slag naar buiten perst. Dat getal bepaalt mee of iemand medicijnen voor hartfalen krijgt, een apparaatje in de borst zoals een pacemaker, of een ingreep die de bloedtoevoer naar het hart verbetert. Ook bij chemotherapie, die het hart kan beschadigen, houden artsen het in de gaten.
De nauwkeurigste meting komt van een MRI-scan van het hart: een scanner die met een sterke magneet en radiogolven bewegende beelden van het hart maakt. Een specialist tekent op die beelden de rand van de hartkamer na. Dat kost volgens eerder werk van hetzelfde onderzoeksteam zo'n dertien minuten per patiënt.
Seconden in plaats van minuten
Onderzoekers van City St George's, University of London en University College London (UCL) lieten een AI-programma hetzelfde werk doen. Het programma is ontwikkeld door Rhodri Davies, universitair hoofddocent aan UCL en een van de leiders van het onderzoek. Het had twee tot drie seconden per patiënt nodig.
Het team vergeleek de metingen van het programma en van ervaren artsen bij 27.382 patiënten uit het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Zij kregen een MRI-scan omdat ze een hartaandoening hadden of daarvan werden verdacht. Daarna werden ze gemiddeld ruim vijf jaar gevolgd. In die tijd overleden er 3.458. Het onderzoek verscheen in het medische vakblad The Lancet Digital Health.
De vraag was welke meting de beste inschatting geeft van wie een groter risico loopt om te overlijden. Dat bleek die van het AI-programma: een klein verschil, maar groter dan toeval kan verklaren. Dat bleef zo toen de onderzoekers rekening hielden met leeftijd en geslacht, al werd de winst dan kleiner. Volgens Davies telt zo'n kleine verbetering wel, omdat het om duizenden patiënten gaat.
Een arts blijft meekijken
Het programma maakte bij ongeveer 1 procent van de patiënten een fout, in 0,08 procent van alle beelden. Daarom moet een arts de uitkomsten blijven controleren en de scan beoordelen samen met wat er verder over de patiënt bekend is. Het team ziet het programma als een eerste meting, met een specialist die meekijkt waar dat nodig is.
Het onderzoek keek terug naar bestaande scans. Het laat zien welke meting beter samenhangt met overlijden, nog niet of patiënten langer leven als hun arts de AI-meting gebruikt. Ook verschillen in hoe artsen de hartkamer natekenen, kunnen een deel van het verschil verklaren. Wanneer de scans zijn gemaakt, is niet bekendgemaakt.
De onderzoekers willen de metingen van hartscans nu combineren met andere onderzoeken, vooral het hartfilmpje (ECG). Zo hopen ze problemen in de hartspier eerder te vinden, zodat een behandeling kan beginnen voordat het hart blijvend beschadigd raakt.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
Computers die medische beelden lezen, zijn geen nieuwigheid meer. Nieuw is dat op grote schaal is nagegaan of de meting van een AI-programma ook iets zegt over hoe het patiënten jaren later vergaat. Als een meting die nu dertien minuten specialistenwerk kost een paar seconden duurt, kan een ziekenhuis elke hartscan meten, ook oude scans uit het archief. De specialist houdt dan meer tijd over voor de lastige gevallen en voor het gesprek met de patiënt.
Als die lijn doorzet, komt er een tweede voordeel bij. Metingen die snel, goedkoop en steeds op dezelfde manier worden gedaan, kunnen onderzoekers makkelijk naast andere gegevens leggen. Een ander AI-model vond op gewone hartfilmpjes al een nog onbekend patroon dat samenhangt met plotselinge hartdood. Ziekenhuizen moeten dan wel blijven nagaan of zo'n programma ook klopt bij patiënten en scanners die het nog niet kent. Lukt dat, dan kan een arts met signalen uit hartfilmpje en hartscan samen een hartprobleem misschien al zien aankomen terwijl een behandeling nog veel kan voorkomen.