EnglishVaccin tegen darmbacterie Shigella haalt doelen in twee studies bij volwassenen en baby's
Het proefvaccin S4V2 van Valneva en LimmaTech gaf volwassenen in een besmettingsproef minder vaak een Shigella-infectie, en baby's in Kenia maakten afweerstoffen tegen alle vier de varianten. Nu wordt de beste dosis gezocht.
Shigella is een darmbacterie die zware diarree met bloed en koorts veroorzaakt. Naar schatting worden er elk jaar tot 165 miljoen mensen ziek van, en het is een van de belangrijkste oorzaken van dodelijke diarree. Een goedgekeurd vaccin is er nog niet. Dat wordt dringender, omdat steeds meer Shigella-bacteriën niet meer reageren op antibiotica: antibioticaresistentie.
Het Franse vaccinbedrijf Valneva en het Zwitserse biotechbedrijf LimmaTech Biologics maakten op 9 november 2026 de resultaten bekend van twee fase 2-studies met hun proefvaccin S4V2. Volgens de bedrijven haalden beide studies hun belangrijkste doel.
Vier varianten in één vaccin
Van Shigella bestaan veel varianten, die het afweersysteem elk anders herkent. S4V2 richt zich op vier ervan: Shigella sonnei en drie varianten van Shigella flexneri. Het vaccin bevat stukjes van de suikerlaag aan de buitenkant van de bacterie, gekoppeld aan een eiwit. Zo'n koppeling helpt vooral het afweersysteem van jonge kinderen om er goed op te reageren.
Minder ziek na een besmettingsproef
In de Verenigde Staten kregen ongeveer 120 gezonde volwassenen van 18 tot 50 jaar twee prikken met S4V2 of met een nepvaccin (placebo), met een maand ertussen. Daarna kregen ze onder medisch toezicht bewust een Shigella sonnei-bacterie binnen. Wie het echte vaccin had gekregen, werd duidelijk minder vaak ziek dan wie de placebo had gekregen. Hoe groot de bescherming precies was, maken de bedrijven nog niet bekend; die analyses lopen nog. Deze proef zegt ook nog niets over de drie flexneri-varianten.
Afweerstoffen bij baby's in Kenia
In Kenia kregen 110 baby's van negen maanden twee prikken: S4V2 in een van twee doses, of een bestaand vaccin tegen hersenvliesontsteking ter vergelijking. De baby's met S4V2 maakten duidelijk meer afweerstoffen tegen alle vier de varianten. Zes maanden na de tweede prik lagen die nog boven het niveau van voor de vaccinatie. Of die afweerstoffen baby's ook echt tegen ziekte beschermen, moet vervolgonderzoek laten zien. De Gates Foundation betaalde deze studie.
In beide studies werd het vaccin goed verdragen. De meeste bijwerkingen waren mild tot matig, kwamen niet vaker voor dan in de vergelijkingsgroep en gingen vanzelf over. Valneva bekijkt nu alle gegevens om de beste dosis en het beste prikschema te kiezen voor de volgende stap. De Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA gaf het vaccin in 2024 al een versnelde beoordelingsroute.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
Een vaccin dat baby's tegen vier varianten tegelijk beschermt, zou vooral in arme landen veel kinderlevens kunnen redden. Het werkt bovendien vóórdat een infectie begint, dus ook tegen bacteriën die antibiotica al niet meer kunnen stoppen. Deze twee studies zijn een belangrijke stap op die weg: de volgende is een grote studie die laat zien hoe goed het vaccin kinderen beschermt waar Shigella echt voorkomt.
