EnglishGentherapie tegen hepatitis B laat virusspoor verdwijnen bij alle zes patiënten op de gekozen dosis
Een gentherapie die het verborgen virus-DNA in de lever doorknipt, laat in een eerste studie veelbelovende resultaten zien. Bij alle zes beoordeelde patiënten op de gekozen dosis was een virusspoor in het bloed niet meer te meten. Een groter onderzoek start begin 2027.
Wie chronische hepatitis B heeft, slikt meestal een leven lang pillen. Die remmen het virus goed, maar krijgen het bijna nooit helemaal weg. Dat komt doordat het virus een verborgen voorraad van zijn erfelijk materiaal achterlaat in de kern van levercellen: kleine ringetjes DNA, door artsen cccDNA genoemd. Zolang die ringetjes er zijn, kan het virus terugkomen zodra iemand stopt met de pillen.
Het Amerikaanse biotechbedrijf Precision BioSciences probeert die voorraad aan te pakken. Hun gentherapie, genaamd PBGENE-HBV, knipt de DNA-ringetjes van het virus in de levercellen door. Op 8 november 2026 presenteerde het team de nieuwste resultaten van de eerste studie bij mensen op The Liver Meeting, het grote congres van Amerikaanse leverartsen.
Volgens het bedrijf was bij alle zes beoordeelde patiënten die de gekozen dosis kregen een belangrijk virusspoor in het bloed niet meer te meten. Over alle doseringen samen gold dat voor 11 van de 12 patiënten bij wie dat spoor aan het begin wel te meten was. De twaalfde patiënt kreeg twee keer een hogere dosis en zat op het moment van de meting op 95 procent minder; die patiënt wordt verder gevolgd.
Welk spoor verdwijnt er?
Het virusspoor is een stukje erfelijk materiaal (pgRNA) dat het virus alleen kan maken vanuit die verborgen DNA-ringetjes. Is het niet meer te meten, dan maken de ringetjes in elk geval vrijwel geen virusmateriaal meer. Bij patiënten die minstens een half jaar werden gevolgd, bleef het spoor volgens het bedrijf weg. De langste periode loopt nu tegen een jaar aan.
Er is ook direct bewijs uit de lever zelf. Bij twee patiënten op de gekozen dosis werd voor en na de behandeling een stukje lever onderzocht. Daarin was de hoeveelheid DNA-ringetjes ongeveer 10 keer en 35 keer kleiner geworden.
Bij alle 24 beoordeelde patiënten daalde ook een eiwit van de buitenkant van het virus in het bloed. Bij de gekozen dosis was de grootste daling bijna 94 procent.
Opvallend was een patiënt met een actievere vorm van de infectie, waarbij het virus zich sterker vermenigvuldigt. Ook bij die patiënt was het virusspoor na de tweede behandeling niet meer te meten.
Hoe werkt de behandeling?
De therapie bestaat uit een bouwinstructie voor een knip-eiwit. Dat eiwit is gemaakt op basis van een enzym dat in de natuur DNA op één vaste plek doorknipt; Precision heeft het zo aangepast dat het het DNA van het hepatitis B-virus herkent. De bouwinstructie zit verpakt in piepkleine vetbolletjes van het Canadese bedrijf Acuitas Therapeutics, dat ook de vetbolletjes voor het coronavaccin van Pfizer en BioNTech leverde. Patiënten krijgen het via een infuus. De levercellen nemen de bolletjes op, maken het knip-eiwit en dat knipt de DNA-ringetjes van het virus door.
Omdat de bolletjes geen virus als transportmiddel gebruiken, kan de behandeling meerdere keren worden gegeven. In de studie kregen 25 patiënten samen 59 infusen, verdeeld over vier doseringen.
Veiligheid en de volgende stap
Volgens het bedrijf kwamen er bij geen enkele dosis bijwerkingen voor die zo zwaar waren dat de studie volgens de vooraf gestelde grenzen niet verder kon. De meest voorkomende bijwerking was een reactie op het infuus, die meestal binnen een dag over was. Bijwerkingen die als ernstig gelden, zoals een ziekenhuisopname, kwamen bij de gekozen dosis niet voor. Op de hoogste dosis, die niet meer wordt gegeven, kreeg één patiënt er twee.
Bij herhaalde infusen gaven de vetbolletjes volgens het bedrijf wel een ontstekingsreactie, en bij een deel van de patiënten zakte de bloeddruk sterk: bij 4 van de 6 patiënten op een hogere dosis en bij 3 van de 13 op de gekozen dosis. Het team paste daarom de manier van toedienen aan. Het infuus loopt nu vijf uur in plaats van twee, met een dubbele dosis van een ontstekingsremmer en ter voorzorg extra zoutoplossing. Sindsdien kwam zo'n sterke bloeddrukdaling bij de gekozen dosis niet meer voor, in 15 infusen bij 8 patiënten. Bij 2 van de 13 patiënten op de gekozen dosis stegen de leverwaarden flink. Zulke stijgingen waren bij alle doseringen tijdelijk, gaven geen klachten en de lever bleef gewoon werken.
Dit zijn de eerste resultaten van een kleine studie, zonder vergelijkingsgroep, en ze komen van het bedrijf zelf. Het belangrijkste doel moet nog worden getest: kunnen patiënten na de behandeling stoppen met hun dagelijkse pillen, zonder dat het virus terugkomt? Dat gaat een wereldwijd vervolgonderzoek uitzoeken. Volgens Precision krijgen de eerste deelnemers in het begin van 2027 de behandeling en volgen de eerste resultaten in de tweede helft van dat jaar. De Amerikaanse medicijnwaakhond FDA heeft de therapie al een snellere beoordelingsroute gegeven.
In dat vervolgonderzoek wordt de gentherapie ook gecombineerd met een middel uit dezelfde familie als bepirovirsen: een kort stukje kunstmatig erfelijk materiaal dat de cel minder virusmateriaal laat maken. Bepirovirsen is in oktober in de Verenigde Staten goedgekeurd en bracht het virus bij ongeveer 1 op de 5 patiënten tot rust, ook een half jaar nadat ze met alle medicijnen waren gestopt. Dat middel remt wat de DNA-ringetjes maken, terwijl de gentherapie de ringetjes zelf doorknipt. Welk middel Precision precies gebruikt, heeft het bedrijf niet bekendgemaakt.
Wereldwijd leefden volgens de Wereldgezondheidsorganisatie in 2024 zo'n 240 miljoen mensen met chronische hepatitis B. In dat jaar overleden er ongeveer 1,1 miljoen mensen aan de gevolgen, vooral aan levercirrose en leverkanker.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
Medicijnen tegen hepatitis B houden het virus tot nu toe vooral in toom. Deze studie laat bij mensen zien dat je de verborgen voorraad van het virus in de lever met een knip-eiwit flink kunt verkleinen, en dat zo'n behandeling meerdere keren kan worden gegeven. Dat is een stap richting echte genezing, voor een ziekte die honderden miljoenen mensen treft.
De volgende stap is laten zien dat patiënten na de behandeling kunnen stoppen met hun pillen. Lukt dat, dan komt het gericht doorknippen van DNA in het lichaam een flink stuk dichter bij de gewone praktijk van artsen, ook voor andere ziekten die zich in cellen verstoppen.
