EnglishAI stuurt hersenimplantaat bij blinde man nauwkeuriger aan
Onderzoekers lieten een AI-model kiezen hoe een implantaat in de hersenen van een blinde man stroom geeft. Dat wekte de gewenste hersenactiviteit nauwkeuriger op, met minder stroom. De man zag lichtvlekken en vormen; echt zien is de volgende stap.
Blinde mensen weer iets laten zien door het deel van de hersenen dat beelden maakt rechtstreeks met stroom te prikkelen: daar werken onderzoekers al jaren aan. Een groot probleem is dat de hersenen niet altijd hetzelfde reageren. Onderzoekers uit Spanje, Zwitserland en de Verenigde Staten lieten daarom een AI-model uitzoeken welke stroompjes het beste werken. Hun studie verscheen in augustus 2026 in het wetenschappelijke tijdschrift Neuron.
De proeven vonden plaats in 2024, in het ziekenhuis IMED Elche in Spanje. De deelnemer was een man van 27 die blind was geworden door een hersenletsel. Hij kreeg tijdelijk een implantaat met 96 elektroden, piepkleine contactpunten die stroom kunnen geven en signalen kunnen opvangen. Het zat in de visuele schors, het gebied achter in de hersenen dat verwerkt wat we zien. Na zes maanden zou het er weer uit gaan.
Lichtvlekken die niet altijd hetzelfde zijn
Gaf een elektrode stroom, dan zag de man een fosfeen: een lichtvlek, een flits of een vormpje, soms vergeleken met een sterretje of vuurwerk. Maar dezelfde stroom gaf niet elke keer dezelfde reactie. Elektroden beïnvloeden elkaar, en de hersenen reageren van moment tot moment anders. Daardoor kun je de lichtvlekken niet gebruiken als pixels op een scherm, die je één voor één aanzet om een plaatje te maken.
Het model leert hoe de hersenen reageren
Het implantaat kon niet alleen stroom geven, maar ook meten hoe de hersencellen daarop reageerden. Met die metingen trainde het team een neuraal netwerk, een AI-model dat patronen leert uit voorbeelden. Het model kreeg ook te zien hoe actief de hersenen vlak vóór elke proef al waren. Zo leerde het voorspellen welke combinatie van stroompjes welke hersenactiviteit oplevert. Daarna gebruikten de onderzoekers het model om te kiezen welke stroompjes een gewenst patroon zo goed mogelijk opwekken.
De stroompjes die het model koos, bootsten het gewenste patroon van hersenactiviteit nauwkeuriger na dan de andere methoden die het team probeerde, en ze hadden minder stroom nodig. De man vertelde bij elke proef of hij iets zag, en soms ook de vorm, grootte, helderheid en kleur. Wat het implantaat in zijn hersenen mat, voorspelde beter wat hij zag dan de ingestelde stroom zelf. Dat is belangrijk, want het betekent dat een implantaat kan bijsturen op wat de hersenen echt doen.
Medeauteur Pehuén Moure legt het onderzoek uit in een video:
Afspelen laadt YouTube, dat cookies kan plaatsen. Meer uitleg
Het gaat om een eerste proef bij één deelnemer, als onderdeel van een groter onderzoek in Spanje naar de haalbaarheid van zulke implantaten. De man zag lichtvlekken en vormen, nog geen bruikbaar beeld. Dat is waar vervolgonderzoek naartoe werkt.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
Dat een implantaat in de hersenen lichtvlekken kan opwekken, is al jaren bekend. Nieuw is dat een AI-model leert hoe de hersenen van deze ene persoon op dit moment reageren, en de stroom daarop aanpast. Zo'n implantaat werkt dan niet meer met vaste instellingen, maar als een gesprek: het geeft een prikkel, meet het antwoord en stuurt bij.
Als die aanpak doorzet, kan een implantaat zich elke dag opnieuw instellen op een brein dat nooit precies hetzelfde reageert. Voor iemand die blind is geworden, kan dat het verschil maken tussen losse lichtflitsen en vormen die betrouwbaar genoeg zijn om bijvoorbeeld een deur of een stoeprand te herkennen. Hetzelfde idee kan ook helpen bij implantaten die mensen met een verlamming een arm laten bewegen of een computer laten bedienen. Hoe beter AI begrijpt wat de hersenen echt doen, hoe beter mens en machine op elkaar aansluiten.
