EnglishHersenen halen bij muizen gericht eiwitten uit het bloed
De bloed-hersenbarrière is meer dan een muur. Bij muizen laat ze 92 eiwitten uit het bloed gericht door naar bepaalde hersencellen, ontdekten onderzoekers in San Francisco. Bij muizen met alzheimer hapert die aanvoer al vroeg.
Tussen het bloed en de hersenen zit een strenge grens: de bloed-hersenbarrière. Die laag van cellen in de wanden van de bloedvaten houdt schadelijke stoffen uit het bloed weg van de hersenen.
Lang werd gedacht dat grote eiwitten, de bouwstenen en werkpaarden van het lichaam, er vrijwel niet doorheen komen. Onderzoekers van het Gladstone Institute in San Francisco laten nu zien dat het anders zit.
Het team van Andrew Yang volgde bij muizen 861 eiwitten uit het bloed. Daarvan haalde de barrière er 92 gericht naar binnen, en bracht ze naar bepaalde soorten hersencellen. De meeste van die eiwitten worden ver van de hersenen gemaakt, vooral in de lever. Het onderzoek verscheen op 11 november 2026 in het vakblad Cell.
Een eiwit uit de lever
Om dit te zien gaven de onderzoekers alle eiwitten in het bloed van muizen een chemisch label. Daarna spoten ze dat bloed terug en keken ze welke gelabelde eiwitten in het hersenweefsel terechtkwamen.
Een van die eiwitten is APOA1, dat in de lever wordt gemaakt. Het komt terecht bij astrocyten, stervormige cellen die de zenuwcellen in de hersenen ondersteunen. Daar zet APOA1 volgens de onderzoekers een proces aan dat de verbindingen tussen zenuwcellen gezond houdt. Uit eerder onderzoek is bekend dat de kans op alzheimer groter is als dat proces niet goed werkt.
Wat er misgaat bij alzheimer
Bij muizen met een vorm van alzheimer zagen de onderzoekers dat deze aanvoer al vroeg minder goed werkt, nog voordat de barrière zelf beschadigd raakte. Tegelijk verdwenen er verbindingen tussen zenuwcellen en veranderde het gedrag van de muizen. Bij muizen waarvan de lever extra APOA1 maakte, kwam er meer van het eiwit in de hersenen, en die muizen hadden minder tekenen van alzheimer.
Volgens Yang begint alzheimer daarom misschien niet alleen in de hersenen zelf. Het onderzoek is gedaan bij muizen. De onderzoekers schrijven dat nog moet blijken of het ook voor mensen en voor andere hersenziekten geldt.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
Medicijnen voor de hersenen lopen vaak vast op de bloed-hersenbarrière: ze komen er niet doorheen. Als de barrière zelf een vaste route heeft voor bepaalde eiwitten, kunnen onderzoekers proberen medicijnen langs diezelfde route naar binnen te brengen. Het team van Yang wil zulke transportmiddelen nu ontwikkelen. Daarnaast geeft het overzicht van 92 eiwitten een nieuwe plek om te zoeken naar wat er bij alzheimer vroeg misgaat, en dus waar een behandeling zou kunnen beginnen.
