EnglishNieuwe stof verstoort samenwerking van eiwitten en remt prostaattumoren bij muizen
Een nieuwe stof verstoort de samenwerking tussen eiwitten die prostaatkanker helpen groeien. In proeven met cellen en muizen remde de stof tumorgroei. Onderzoekers zoeken nu een kandidaat voor onderzoek bij mensen.
Bij sommige mannen met uitgezaaide prostaatkanker groeit de tumor verder, ook als medicijnen de invloed van mannelijke hormonen remmen. Onderzoekers zoeken daarom naar andere manieren om die groei af te remmen.
Een team van het Rogel Cancer Center van de Universiteit van Michigan richt zich op de androgeenreceptor: een eiwit dat signalen van mannelijke hormonen opvangt. Bij prostaatkanker werkt het samen met een van de hulp-eiwitten p300 en CBP. Die samenwerking helpt genen aan te zetten die de groei van kankercellen bevorderen.
Een andere manier om eiwitten te remmen
De onderzoekers maakten een stof die de androgeenreceptor en p300 of CBP op een andere manier aan elkaar vastmaakt dan normaal. Daardoor raakt hun samenwerking verstoord en neemt de activiteit af van genen die de kankercellen helpen groeien.
De stof heet DALTAC-1. Het molecuul bindt aan beide eiwitten en brengt ze in een stand waarin hun samenwerking niet goed meer werkt. Het team beschrijft de aanpak in het wetenschappelijke tijdschrift Nature.
In gekweekte prostaatkankercellen remde DALTAC-1 de groei sterker dan een geteste combinatie van twee stoffen die de eiwitten afzonderlijk aanpakken. In de onderzochte cellen zonder androgeenreceptor was de werking van DALTAC-1 gering.
Van cellen naar muizen
De onderzoekers testten de stof ook op organoïden: kleine stukjes weefsel die in het lab uit menselijke cellen zijn gekweekt. Daarnaast onderzochten ze de aanpak bij muizen met prostaattumoren. In meerdere proefmodellen krompen tumoren na behandeling.
Het team paste de stof aan zodat die via de mond aan muizen kon worden toegediend. Dat is een stap richting een middel dat patiënten zouden kunnen innemen, maar de stof is nog niet bij mensen getest. De onderzoekers zoeken een kandidaat die geschikt is voor patiëntonderzoek. Daarin zal onder meer moeten blijken hoe goed mensen het middel verdragen en of het werkt.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
Medicijnen kunnen eiwitten afzonderlijk afremmen. Deze proef verkent een andere mogelijkheid: de samenwerking tussen twee eiwitten die elkaar al helpen zo veranderen dat die samenwerking de tumor niet langer op dezelfde manier ondersteunt. Als dat ook bij mensen werkt, kan het een extra route bieden wanneer een bestaande behandeling onvoldoende helpt.
De onderzoekers zien ook mogelijkheden om andere samenwerkende eiwitten op deze manier aan te pakken. Als die gedachte bij meer ziekten bruikbaar blijkt, kunnen medicijnontwikkelaars zoeken naar combinaties van eiwitten die samen een ziekte aansturen, in plaats van zich op één eiwit te richten. Zo kan onderzoek naar kanker bijdragen aan een bredere gereedschapskist voor toekomstige behandelingen.
