EnglishAangepaste eigen afweercellen helpen zes mensen met zware reuma, drie hebben geen medicijnen meer nodig
Zes mensen met ernstige reuma, bij wie andere medicijnen niet genoeg hielpen, kregen in Berlijn één behandeling met aangepaste eigen afweercellen. Bij allemaal nam de ziekte af, en drie hadden daarna geen reumamedicijnen meer nodig. Een grotere studie volgt.
Reumatoïde artritis, vaak kortweg reuma genoemd, is een ziekte waarbij het afweersysteem de eigen gewrichten aanvalt. Die raken ontstoken, doen pijn en kunnen blijvend beschadigd raken. Medicijnen houden de ziekte meestal goed in toom, maar bij een kleine groep patiënten werken ze niet genoeg. De zes deelnemers aan deze studie hadden volgens het Charité in tien jaar tijd al tot acht verschillende moderne reumamedicijnen geprobeerd.
Onderzoekers van het Charité, het universiteitsziekenhuis van Berlijn, gaven hen één keer een infuus met hun eigen afweercellen, die in het lab waren aangepast. Zo'n behandeling heet een celtherapie. De resultaten verschenen in het vakblad Nature Medicine. In november 2026 presenteerden de onderzoekers ze op ACR Convergence, het jaarlijkse congres van de Amerikaanse vereniging van reumatologen.
Zo werkt de behandeling
Bij reuma spelen B-cellen een grote rol. Dat zijn afweercellen die afweerstoffen maken, en bij deze ziekte maken sommige daarvan afweerstoffen tegen het eigen lichaam. De behandeling heet CAR-T. Artsen halen T-cellen, een ander soort afweercellen, uit het bloed van de patiënt. In het lab krijgen die cellen een extra herkenningsstuk, waarmee ze een eiwit op de buitenkant van B-cellen vinden. Terug in het lichaam ruimen de aangepaste T-cellen de B-cellen op.
Het idee is dat het afweersysteem daarna opnieuw kan beginnen, zonder de B-cellen die de gewrichten aanvielen. Vooraf kregen de patiënten een korte kuur met medicijnen die het aantal afweercellen tijdelijk verlagen, zodat de aangepaste cellen ruimte krijgen.
De resultaten
Bij alle zes patiënten nam de ziekte af. Na 36 weken waren vier van de zes in remissie: de ziekte was tot rust gekomen en de ontsteking zo goed als verdwenen. Drie van de zes hadden aan het eind van de studie geen reumamedicijnen meer nodig. De patiënten werden acht maanden tot een jaar gevolgd. Bij één patiënt kwam de ziekte terug, nadat die eerst zonder medicijnen in remissie was geweest.
Toen er na de behandeling weer B-cellen kwamen, waren dat volgens het Charité vooral jonge, nieuwe cellen. De B-cellen die bij de ziekte horen, waren bij bijna alle patiënten voorlopig niet meer te vinden. De bescherming van eerdere vaccinaties, zoals tegen tetanus, bleef behouden.
Alle zes kregen een lichte tot matige ontstekingsreactie van het hele lichaam, die vaker optreedt na deze behandeling. Bij iedereen ging die weer over. Ernstige problemen met de zenuwen of andere ernstige bijwerkingen zagen de onderzoekers niet.
Hoe nu verder
Zes patiënten is een kleine groep, en het langste vervolg is een jaar. In een volgende stap vergelijken de onderzoekers de behandeling bij tien extra patiënten met een goedgekeurd reumamedicijn dat ook B-cellen aanpakt. De therapie heet mivocabtagene autoleucel, kort miv-cel, en komt van het Amerikaanse bedrijf Kyverna Therapeutics. Kyverna steunde de studie, maar had volgens het Charité geen invloed op de opzet of de analyse.
Dezelfde therapie hielp eerder ook mensen met stiff person syndrome, een zeldzame ziekte waarbij het afweersysteem het zenuwstelsel aanvalt. Een jaar na één behandeling liepen zij een stuk sneller. Bij beide ziekten valt het afweersysteem het eigen lichaam aan, en in beide gevallen ruimt miv-cel de B-cellen op.
Wat betekent dit voor de weg naar de singulariteit?
Mensen met een zware auto-immuunziekte slikken vaak hun leven lang medicijnen die de ziekte onderdrukken. Eén behandeling die het afweersysteem opnieuw laat beginnen, zou voor hen een grote verandering zijn. Deze kleine studie laat zien dat het bij zes mensen met zware reuma werkte. Grotere studies met een vergelijkingsgroep moeten nu laten zien bij hoeveel patiënten en hoe lang het effect aanhoudt. Lukt dat, dan kan dezelfde aanpak ook helpen bij andere ziekten waarbij het afweersysteem het eigen lichaam aanvalt.
